За многумина, мобилниот телефон е последното нешто што го гледаат пред да заспијат и првото што го земаат в раце наутро. Често стои на ноќната масичка, веднаш до перницата, за да биде при рака ако стигне порака, известување или повик. Но, токму оваа навика може да има поголемо влијание врз спиењето отколку што мислиме.

Сепак, важно е да се направи разлика меѓу она што навистина го знаеме и сензационалните тврдења дека телефонот покрај креветот „го оштетува мозокот“ со електромагнетно зрачење. За мобилните телефони, досегашните докази не покажуваат дека вообичаената изложеност на радиофреквентното зрачење од уредите предизвикува вакви последици. Многу пореален проблем е начинот на кој самиот телефон влијае врз нашите навики и сонот.

Екранот може да го отежне заспивањето

Една од најдобро познатите причини е светлината од екранот. Кога навечер гледаме во светол екран, особено во услови на темнина, светлината може да го потисне природното лачење на мелатонин – хормонот кој учествува во регулирањето на циклусот сон-будење.

Тоа не значи дека секое гледање во телефон автоматски ќе ни го расипе сонот, но долгото користење непосредно пред легнување може да го одложи заспивањето и да го намали чувството на поспаност. Дополнителен проблем е и самата содржина: пораки, социјални мрежи, видеа и вести го одржуваат мозокот активен токму во периодот кога треба постепено да се смирува.

Затоа, ако телефонот ви е веднаш до перницата, многу е полесно „само уште еднаш“ да го проверите екранот.

Известувањата можат да го прекинат сонот

Дури и кога не го користите телефонот, звуците, вибрациите или светлото од известувањата можат да ве разбудат или да го направат сонот понемирен.

Особено проблематично е ако навечер се будите и веднаш посегнувате по телефонот за да проверите пораки, електронска пошта или социјални мрежи. Наместо повторно да заспиете, мозокот добива нов стимул и лесно можете да останете будни подолго од планираното.

Со текот на времето, ваквата навика може да создаде и чувство дека постојано мора да бидете достапни. Тоа е еден од аспектите поврзани со таканаречената номофобија – страв или силна вознемиреност кога човек е без својот мобилен телефон.

А што е со алармот и постојаното „snooze“?

Телефонот покрај креветот често значи и серија аларми поставени на секои пет или десет минути.

Идејата дека одложувањето на алармот предизвикува специфичен хормонален хаос со допаминот и серотонинот е премногу поедноставена. Но, постојаното прекинување на будењето може да остави чувство на поспаност и замор, особено ако веќе не спиете доволно.

Многу покорисно е да имате редовно време за легнување и станување и да си обезбедите доволно часови сон, наместо секое утро повеќепати да го одложувате алармот.

Колку далеку треба да биде телефонот?

Не постои магично правило дека телефонот мора да биде точно еден или два метри од креветот за да се избегне опасно зрачење. Таквото тврдење од оригиналниот текст не е добро поткрепено.

Но, од практична гледна точка, оддалечувањето на телефонот е добра идеја. Ако го ставите на друга страна од собата, помала е веројатноста автоматски да го земете во рака при секое будење или да продолжите да скролате наместо да спиете.

Ако телефонот ви служи како будилник, можете да го ставите во режим „авион“ преку ноќ или да ги исклучите непотребните известувања. Така ќе остане достапен како аларм, но ќе има многу помалку причини да го проверувате.

Најдобар „трик“ е едноставен

Ако сакате подобар сон, не мора да купувате никаков уред или додаток. Обидете се телефонот да не биде последното нешто што го гледате пред спиење.

Намалете ја светлината, вклучете ноќен режим ако ви е поудобен, исклучете ги непотребните известувања и, ако можете, оставете го телефонот подалеку од креветот. Уште подобро е последниот час пред спиење да го поминете без бескрајно скролање.

Значи, причината да го тргнете телефонот од ноќната масичка не е затоа што тој тајно ви го „оштетува мозокот“ додека спиете. Многу поедноставно е: кога телефонот не ви е на дофат, полесно е да не го проверувате, полесно е да го заштитите времето за спиење и помала е шансата последните минути од денот да ги поминете пред екран.