Игор Трајковски го изградил time.mk во 2008 од куриозитет, без бизнис план и без денар за реклама. Денес, 17 години подоцна, основачот и сопственик на најголемиот македонски агрегатор вели дека системите за вештачка интелигенција се поголема закана за медиумите отколку кој било агрегатор и дека општеството оди кон свет во кој луѓето нема да имаат додадена вредност, а нема ниту одговор за тоа.

Како алгоритмот на time.mk балансира меѓу неутралноста и моќта да одлучува

Игор Трајковски инсистира дека time.mk е огледало на она што постои на медиумскиот пазар, а не уредувачки глас. Иако нивниот стремеж е тоа огледало да остане „рамно и неискривено”, самиот дизајн на алгоритмот бара континуирана интервенција и балансирање: системот е поставен така што никогаш не става три водечки вести од ист медиум, а критериумите за влез во платформата редовно се прилагодуваат во зависност од контекстот. Секоја алгоритамска одлука за тоа кој извор влегува, кој пасаж оди на врв и кој настан добива видливост, носи конкретни последици кои за медиумите се мерат во посетеност, видливост и финансиски опстанок.

Зошто вештачката интелигенција е егзистенцијална закана за македонските медиуми

Разликата меѓу класичен агрегатор и систем за вештачка интелигенција, според Трајковски, е егзистенцијална за новинарството. Платформи како time.mk им испраќаат реален сообраќај и линкови на медиумите, засилувајќи го нивниот Google индексинг. Наспроти тоа, алатките за вештачка интелигенција како ChatGPT го апсорбираат нивниот труд и не враќаат речиси ништо назад. „Кој го користи, мислам, еден процент од луѓето кои срченче го користат ЧатџибиТи, па да ми даде линкови па да кликнам”, вели тој. Резултатот е тивко изместување на хранечкиот синџир: новинарите кои порано ја пишуваа првата верзија на реалноста, сега само ги хранат системите кои ја сервираат финалната верзија без нивно име.

Дигиталната стапка ве издава: Како машините го читаат нашето несвесно подобро од нас

Трајковски не верува дека постои јасна и фиксна линија која вештачката интелигенција не смее да ја помине, но нуди конкретен оперативен принцип: на машините не смее да им се дозволи да носат одлуки кои не можат да бидат проверени и верификувани од луѓе. Најголемата опасност, објаснува тој, лежи во моќта на алгоритмите да реконструираат психолошки профил преку нашите секојдневни акции. Секое кликнување, секое задржување на скрол и секој отворен текст оставаат дигитален отпечаток преку кој машината го учи нашето несвесно. Ја споменува Кембриџ Аналитика како ран пример за она што денес се прави автоматизирано и континуирано. Резултатот е тивка манипулација преку постојано тестирање, каде алгоритмите суптилно ги подбутнуваат корисниците кон одредени ставови, без самите луѓе да се свесни за тоа.

Идентитетска криза до 2030 година: Што ќе се случи кога човечкиот труд ќе стане непотребен?

Она со кое Трајковски најмногу изненадува е социолошката димензија на технолошкиот развој. Кога вештачката интелигенција ќе го автоматизира најголемиот дел од трудот во наредната декада, општеството нема да се соочи само со економски проблем, туку со длабока идентитетска криза. Идентитетот на луѓето е директно поврзан со нивната професија и придонесот во заедницата. Кога машините ќе ја преземат таа улога, прашањето нема да биде само како ќе преживееме, туку кои сме ние всушност. Трајковски отворено прашува дали капитализмот може да преживее општество каде луѓето немаат додадена вредност. Како можни излези ги споменува идеите за универзален основен доход, па дури и свртувањето кон класичните филозофски и будистички учења за минливоста, предупредувајќи дека одиме кон таа иднина без подготвено решение.

Целото интервју прочитајте го тука