Сите зборуваат за царините меѓу Европската Унија и Соединетите Американски Држави, но договорот не е само техничко намалување на давачки. Тој отвора пошироко прашање: кои американски производи ќе добијат полесен пристап до европскиот пазар, што добиваат европските компании за возврат и кои сектори можат да бидат најмногу погодени ако увозот почне да притиска врз домашното производство.
Европскиот парламент и земјите членки на ЕУ постигнаа привремен договор за регулатива со која треба да се спроведе трговскиот договор меѓу Брисел и Вашингтон, договорен минатото лето. Со него ЕУ се обврзува да ги укине царините за увоз на американски индустриски производи и да овозможи повластен пристап за дел од американските земјоделски производи и морска храна. За возврат, САД треба да применуваат пониска царинска стапка од 15 проценти за најголем дел од европските производи, наместо да воведат повисоки тарифи што беа најавувани од администрацијата на Доналд Трамп.
Во практична смисла, европскиот пазар треба да стане поотворен за американски индустриски стоки, но и за производи како морска храна, јастози, млечни производи, овошје, преработена храна, семиња, соино масло, свинско месо и месо од бизон. Тоа значи дека дел од американските производители ќе добијат подобри услови за извоз кон ЕУ, додека европските производители од истите или сродни сектори ќе се соочат со поголема конкуренција.
Најчувствителниот дел од договорот е токму прашањето кој ќе ја плати цената на трговското смирување. За европските потрошувачи, пониските царини може да значат поголема понуда и потенцијално пониски цени за одредени производи. Но за европските земјоделци, прехранбената индустрија и дел од производителите, тоа може да значи посилен притисок од американски увоз, особено ако домашните производители не можат да конкурираат со цена, обем или субвенционирани производствени услови.
Затоа во договорот е вграден заштитен механизам. Европската комисија ќе може да покрене истрага ако земјите членки, индустријата, синдикатите или самата Комисија проценат дека зголемениот увоз од САД предизвикува сериозна штета за европските производители. Доколку се утврди штета, Брисел ќе може делумно или целосно да ги суспендира поволните услови од регулативата.
Посебно спорен останува делот за челикот и алуминиумот. Договорот предвидува можност ЕУ привремено да ги суспендира повластените услови за дел од производите ако САД не ги намалат царините за европските производи поврзани со челик и алуминиум на најмногу 15 проценти. Дел од американските тарифи за овие сектори претходно достигнуваа и до 50 проценти, што ги прави меѓу најчувствителните точки во трансатлантската трговија.
Договорот има и политичка тежина. Вашингтон постави рок до 4 јули за ЕУ да ја спроведе својата страна од договорот, со закана за повисоки царини врз европски производи, меѓу кои и автомобилите. Токму затоа Брисел се обидува брзо да ја заврши процедурата, а финалното гласање во Европскиот парламент се очекува во јуни.
За ЕУ, ова е обид да се стабилизираат трговските односи со САД и да се избегне нова царинска војна. За САД, договорот носи полесен пристап до европскиот пазар за дел од индустријата, земјоделството и прехранбениот сектор. Но за европските производители, особено во чувствителните сектори, договорот останува компромис што ќе мора внимателно да се следи, затоа што секое зголемување на увозот може директно да се почувствува на домашниот пазар.
