Градската општа болница „8 Септември“ во Скопје, низ која секоја година минуваат илјадници пациенти, ги има своите корени во една партизанска болница што пред 82 години пристигнала во штотуку ослободениот град. На 15 ноември 1944 година, само два дена по ослободувањето на Скопје, започнало преместувањето на болницата на Главниот штаб на Народноослободителната војска и партизанските одреди на Македонија. Заедно со нејзиниот персонал, опремата и ранетите и болните борци што биле згрижени во неа, во Скопје пристигнала и основата на идната Воена болница. Таа повеќе од шест децении беше важен дел од воената медицина во Македонија, сè до трансформацијата во 2010 година.
Пред да стигне во Скопје, болницата на Главниот штаб поминала долг пат низ планините и селата. Формирана била во 1943 година во селото Лактиње, во Дебарца, а потоа била преместена во соседното село Песочани. Имала околу 100 постели, иако на лекување често имало и повеќе ранети. Кога непријателската офанзива се засилила, болницата била префрлена во селото Слатина и поделена на два дела за полесно да се прикрива и побрзо да се преместува. Во тоа време ранетите често се лекувале во скриени шумски колиби, а до октомври 1944 година единствени постојани болници во партизанскиот санитет во Македонија биле корпусните болници и болницата на Главниот штаб.
Последната станица пред Скопје било селото Горно Врановци, меѓу планините Јакупица и Голешница, на околу дваесетина километри од Велес. Таму, кон крајот на 1944 година, болницата била сместена во селската џамија, а имала и истурено одделение во соседното Долно Јаболчиште. Горно Врановци во тие месеци било едно од средиштата на слободната територија. Во истото село, на 29 октомври 1944 година, бил отпечатен и првиот број на весникот „Нова Македонија“, две недели пред ослободувањето на главниот град.
Со преселбата во Скопје, болницата била сместена во објектите на поранешната турска воена болница, познати како „Полумесечина“, во скопското маало Крњево. Војната во тоа време сè уште траела, а на северните фронтови загинувале и биле ранети илјадници борци, па болницата речиси веднаш се соочила со голем број пациенти. Од 1945 година таа функционирала како болница на Петтата армија на Југословенската армија. До 1963 година работела во старите објекти, каде што постепено ги отворила потребните одделенија и амбулантно-поликлиничката служба.
Земјотресот во 1963 година тешко ги оштетил зградите на болницата. Дел од нејзината работа бил организиран во привремени услови, а некои од пациентите биле префрлени во Воената болница во Ниш. Новиот воен медицински комплекс бил изграден во скопската општина Карпош и пуштен во употреба во 1971 година. Станувало збор за современ комплекс со болнички одделенија, поликлиники и специјализирани медицински служби, кој во тоа време бил меѓу најопремените медицински центри во регионот.
На 1 јануари 2010 година Воената болница била пренесена од надлежност на Министерството за одбрана во надлежност на Министерството за здравство и трансформирана во Градска општа болница „8 Септември“. Малкумина од пациентите што денес чекаат пред нејзините ординации знаат дека нејзината приказна започнала во една селска џамија во Горно Врановци, во услови на војна и недостиг од основни медицински ресурси.
Приказната за болницата на Главниот штаб е и приказна за грижата во невозможни услови. Без доволно лекари, лекови и опрема, санитетот на партизанската војска ги лекувал ранетите во колиби, џамии и селски куќи, често преместувајќи се од едно место на друго за да ги избегне непријателските офанзиви. Од таа импровизација, по ослободувањето, израснала една од најважните здравствени установи во земјата. Тоа е потсетник дека современиот здравствен систем не започнал од нула, туку од луѓе кои во најтешки услови одлучиле дека ниту еден ранет нема да биде оставен без помош.
