Секоја трета недела во ноември светот ги одбележува жртвите од сообраќајните несреќи, а оваа година тоа е 15 ноември. Денот го иницираше британската организација за поддршка на жртвите „РоудПис“ во 1993 година, а Генералното собрание на Обединетите нации го прогласи за светски ден во 2005 година. Според Светската здравствена организација, во 2021 година на патиштата во светот загинале околу 1,19 милиони луѓе, а секоја година уште околу 50 милиони се повредуваат. ОН поставија цел бројот на загинати да се преполови до 2030 година, но повеќето земји, вклучително и оние од нашиот регион, сè уште се далеку од неа.
Македонија оваа година бележи подобри бројки отколку лани. Во првите осум месеци од 2026 година на патиштата загинале 62 лица, наспроти 96 во истиот период минатата година, што претставува намалување за повеќе од 35 отсто. Вкупниот број загинати и повредени се намалил од 4.731 на 3.868, а бројот на сообраќајните незгоди од 5.485 на 4.840. Министерството за внатрешни работи подобрувањето го поврзува со системот „Безбеден град“ и со преминот од повремени кон постојани и предвидливи контроли на брзината.
Подолгорочната слика е многу потрезвена. Од 2010 до 2025 година на македонските патишта секоја година загинувале меѓу 116 и 198 лица, а во 2025 година бројката била иста како во 2019 година – по 132 загинати. Тоа значи дека речиси на секои три дена некој во земјава не се вратил дома. Во целиот Западен Балкан во 2025 година загинале 1.287 луѓе, што е највисока бројка од 2019 година, а регионот заостанува зад целта за преполовување на бројот на жртвите. Подобрите резултати во една година сами по себе не значат дека проблемот е решен, туку дека мерките почнуваат да даваат резултати кога се спроведуваат постојано.
Причините за најголемиот дел од несреќите се добро познати. Брзото возење, алкохолот, користењето телефон додека се вози и неврзувањето на безбедносниот појас се повторуваат во речиси секој извештај. Сепак, одговорноста не е само кај возачите. Опасните кривини без заштитни огради, неосветлените делници, пешачките премини без семафори и патиштата низ населените места на кои се вози како на автопат се прашања на кои институциите со години одговараат бавно. На тие места загинуваат и пешаци и велосипедисти, кои немаат никаква заштита освен вниманието на другите учесници во сообраќајот.
Зад секоја бројка во статистиката има семејство што го добило телефонскиот повик што никој не сака да го слушне. Има деца што растат без родител, родители што го погребале своето најголемо богатство и илјадници повредени што со месеци се лекуваат или до крајот на животот живеат со последиците. Овие луѓе ретко остануваат во вестите по првиот ден, иако нивната борба трае со години. Затоа Денот на сеќавање не е само ден за свеќи и минута молк, туку и потсетник дека спасувањето на секој човечки живот почнува со одлука – на возачот зад воланот, но и на институцијата што го гради, одржува и контролира патот.
