Ретко се случува две големи технолошки кризи да се совпаднат во иста недела, речиси во ист ден. Џенсен Хуанг ја напушти „Енвидија“, а „Мајкрософт 365“ беше недостапен во повеќе од 70 земји и во петокот влезе во вториот ден од прекинот – еден од најдолгите во историјата на сервисот. Која од двете кризи е поголема? Зависи дали мерите во долари или во известувања на вратите од канцелариите: „Денеска не работиме“.

Кризата на иднината

Заминувањето на Хуанг е тежок удар за „Енвидија“ и за целиот екосистем што го финансираше – од компаниите за облачни услуги специјализирани за вештачка интелигенција до големите лаборатории за развој на ВИ. Сепак, неговото заминување не изгаси ниту еден графички процесор. Чиповите што веќе се наоѓаат во центрите за податоци и понатаму обучуваат модели и одговараат на барања, „КУДА“ функционира како и минатата недела, а испораките се договорени со години однапред.

Кризата на „Енвидија“ е криза на доверба и пари. Таа ги погодува инвеститорите, процените на вредноста и плановите за следните две години. Ако ситуацијата сериозно се искомплицира, последиците ќе ги почувствуваме постепено: преку поскапи претплати за системите со големи јазични модели, одложени проекти и аналитичари што ќе предупредуваат дека меурот на вештачката интелигенција почнува да се издишува.

Кризата на сегашноста

Проблемот со „Мајкрософт“, за разлика од скандалот поврзан со „Енвидија“, се чувствува веднаш – и тоа во секојдневниот живот. Во Велика Британија, некои болници одложија дел од интервенциите поради прекините во комуникацијата. Министерствата им ги соопштуваа дневните распореди на новинарите преку известувања на хартија залепени на ѕидовите. „Еуронекст“ предупреди дека електронската пошта не му функционира, а најмалку една финансиска компанија повторно посегна по уредот на кој светот главно му се потсмева – факсот. Некои компании го одложија објавувањето на деловните резултати.

Апликациите на „Мајкрософт 365“ ги користат околу 430 милиони луѓе, но колкумина останаа без електронска пошта не знае никој, веројатно ни самиот „Мајкрософт“.

Не откажаа само „Аутлук“, „Тимс“ и „Копајлот“. Прекинот ги погоди и безбедносните алатки и административните конзоли – токму оние преку кои ИТ-одделите вообичаено управуваат со кризи. Од „Мајкрософт“ објаснија дека еден клучен процес на погодените сервери се преоптоварува, поради што серверите престануваат да одговараат, и тврдат дека нема траги од кибернапад.

Дел од серверите што инженерите повторно ги активирале престанале да одговараат веднаш штом на нив повторно бил насочен сообраќајот. Во петокот наутро „Мајкрософт“ соопшти дека се забележуваат првите знаци на закрепнување, најпрво во Азија, а потоа и во Северна Америка. Сепак, сè уште не беше објавено дека сервисите целосно се вратиле во функција.

Третпат оваа година

Ова не е инцидент каков што се случува еднаш во деценијата. „Мајкрософт 365“ беше недостапен речиси десет часа и во јануари, кога за време на одржување во Северна Америка биле исклучени премногу сервери. Кон крајот на август, проблем со клучна конфигурација за автентикација ги остави „Аутлук“ и другите сервиси во прекин повеќе од еден ден. Сега, по третпат оваа година, проблемот трае подолго од еден работен ден.

„Мајкрософт“ им гарантира на деловните корисници финансиски надомест за достапност на сервисот од 99,9 проценти, што дозволува околу осум часа и 46 минути прекин годишно. Само јануарскиот инцидент веќе ја надмина целата годишна дозволена квота.

Дали „Мајкрософт“ е преголем?

Да, но проблемот не е само во големината. „Мајкрософт“ е специфичен затоа што „Мајкрософт 365“ стана пакет во кој на едно место се електронската пошта, календарот, состаноците, документите, најавувањето на корисниците, безбедноста и администрацијата. Кога ќе падне таков пакет, не откажува само една апликација, туку целата организација, заедно со алатките преку кои би требало да се пријави и реши проблемот.

Затоа одговорот на прашањето која од двете кризи е поголем проблем е едноставен. „Енвидија“ е тесно грло на една индустрија, а „Мајкрософт“ е водовод, струја и гас во едно – дигитално комунално претпријатие за сите останати.

Без „Енвидија“ не може да се гради вештачката интелигенција на утрешнината, а без „Мајкрософт“ денеска не може да се испрати ниту електронска пошта. Колку е голем тој проблем, и тоа не само кога ќе откажат неговите сервери, видовме во јули 2024 година. Тогаш неисправно ажурирање на софтверот на „Краудстрајк“ урна 8,5 милиони компјутери со „Виндоус“, приземји авиони и предизвика прекини во работата на болниците. Виновникот не беше „Мајкрософт“, но светот повторно се соочи со последиците токму таму каде што најмногу зависеше од него – во „Виндоус“.