Вештачката интелигенција сè повеќе станува и енергетско прашање. Во американската сојузна држава Јута е одобрен огромен проект за AI дата-центар, наречен Stratos Project, кој според достапните информации би можел да достигне потрошувачка од 9 гигавати електрична енергија, повеќе од просечното оптоварување на целата држава. Проектот е предвиден во округот Box Elder, северно од Големото Солено Езеро, а зад него стои инвеститорот Кевин О’Лири, познат од шоуто „Shark Tank“.
Овој тип на дата-центри троши огромни количини струја затоа што современите AI модели работат на илјадници специјализирани чипови кои извршуваат милијарди операции во секунда. Голем дел од таа енергија на крајот се претвора во топлина, поради што ваквите комплекси бараат силни системи за ладење, стабилни извори на енергија и, често, големи количини вода.
Планот за Stratos предвидува центарот да не се потпира целосно на јавната електромрежа, туку да користи сопствени извори на енергија, меѓу кои и гасни постројки. Токму тоа ги загрижува дел од научниците и еколозите, бидејќи топлината не би доаѓала само од серверите, туку и од самото производство на струја на истата локација. Физичарот Роберт Дејвис од Utah State University предупредува дека вкупното топлинско оптоварување би можело да достигне 16 гигавати, кога ќе се пресмета и отпадната топлина од гасните генератори.
За да ја објасни големината на проблемот, Дејвис ја споредува дневната количина топлина со енергија од околу 23 атомски бомби како онаа фрлена врз Хирошима. Тоа не значи дека ефектот би бил експлозивен или разорен како бомба, бидејќи енергијата би се ослободувала постепено во текот на 24 часа. Но споредбата покажува колку огромна количина топлина би се испуштала во локалната средина.
Критичарите предупредуваат дека проектот може да создаде „топлински остров“ и да ја промени локалната микроклима, особено затоа што станува збор за долинска област каде што воздухот и топлината потешко се распрснуваат. The Guardian пишува дека проектот предизвикал силен отпор кај жители и еколошки организации, кои стравуваат од влијание врз водните ресурси, Големото Солено Езеро и локалната средина.
Поддржувачите, пак, тврдат дека проектот ќе донесе работни места, технолошки развој и економска корист за Јута. Според официјалната страница на проектот, првата фаза е одобрена во мај 2026 година, а инвеститорите го претставуваат Stratos како голема AI и енергетска инфраструктура изградена во пустински дел, со сопствена енергетска база и простор за идно ширење.
