На 1 август 1936 година, во градот Оран, во тогашен француски Алжир, е роден Ив Анри Дона Матје Сен Лоран, дизајнер кого историчарите на модата го сметаат за еден од најзначајните и највлијателните во дваесеттиот век. Точно 90 години подоцна, речиси секоја жена што некогаш облекла панталони на официјален настан, костум наместо фустан или купила облека од готова конфекција наместо од скапа кројачница, во некоја мера го носи неговото наследство– без разлика дали е свесна за тоа.

Детство обележано и со креативност

Сен Лоран пораснал во вила крај Медитеранот, во релативно имотно семејство, таткото бил адвокат и осигурителен брокер, а мајката страствен љубител на модата, влијание што рано го пренела и на синот. Веќе како дете правел детални хартиени кукли и дизајнирал облека за мајка си и своите две помали сестри. Училишните години, сепак, не биле лесни во строгото католичко училиште каде што учел, честопати бил малтретиран од соучениците поради тоа што делувал хомосексуално, искуство што го направило нервозно, чувствително дете, речиси секојдневно болно. Токму во светот на модата, наводно, го нашол своето единствено вистинско засолниште.

Најмладиот главен дизајнер во историјата на Диор

На 18-годишна возраст, Сен Лоран заминал за Париз и веднаш освоил натпревар за млади дизајнери со свои скици за вечерна облека, момент што го привлекол вниманието на самиот Кристијан Диор. По неговата ненадејна смрт во 1957 година, само 21-годишниот Сен Лоран бил избран за негов наследник и главен дизајнер на модната куќа Диор, невиден потфат за некој толку млад во светот на високата мода. Неговата прва самостојна колекција за Диор, со трапезоидни силуети, предизвикала вистинска сензација и дополнително го зацврстила неговиот статус како еден од водечките гласови во модата на педесеттите години.

Смокингот што ги преиспита правилата за женственост

Најпознатиот, а воедно и најреволуционерен момент во кариерата на Сен Лоран дошол во 1966 година, кога го претставил „Le Smoking“ – машки кроен смокинг-костум прилагоден за жени. Во време кога панталоните за жени сè уште биле контроверзни надвор од секојдневниот, неформален контекст, идејата жена да облече машки смокинг на официјален настан била директен предизвик за вековните родови норми во модата. Костумот подоцна станал еден од најпрепознатливите симболи на женската моќ и еманципација во облекувањето во целата историја на модата на дваесеттиот век.

Мода за сите, не само за елитата

Можеби подеднакво значаен, но помалку гламурозен придонес на Сен Лоран бил неговиот пристап кон самата структура на модната индустрија. Во 1966 година, тој ја отворил и својата прва бутик-линија „Rive Gauche“, насочена кон готова, сериски произведена облека наместо ексклузивна, рачно шиена кројачка мода, достапна само за најбогатите клиенти. Со тоа тој станал еден од првите значајни дизајнери што целосно ја легитимизирал идејата за „прет-а-порте“ – висококвалитетна, но масовно достапна мода – концепт што денес е темел на речиси целата современа модна индустрија. Дополнително, неговите дефилеа биле меѓу првите што пошироко вклучувале модели со темна кожа, во време кога тоа сè уште не било вообичаена практика на модните писти.

Признание какво никој пред него немал

Во 1983 година, Метрополитен музејот на уметност во Њујорк му ја посветил на Сен Лоран самостојна ретроспектива првпат некој сè уште жив моден дизајнер добил таква чест во институција од тој калибар, потврда дека неговата работа веќе се сметала не само за мода, туку и за уметност. Неговата долгогодишна деловна и лична врска со Пјер Берже, со кого ја основал сопствената модна куќа во 1961 година, останала клучна за целата негова кариера двајцата останале блиски соработници дури и по прекинот на нивната романтична врска во 1976 година.

Наследство поголемо од самата облека

Ив Сен Лоран се повлекол од активната работа во 2002 година, а починал во 2008 година во Париз. Деведесет години по неговото раѓање, неговото влијание останува длабоко вткаено во начинот на кој денес се размислува за облеката не само како статусен симбол резервиран за елитата, туку и како средство за секојдневна еманципација, флексибилност и лична експресија. Од женскиот костум на работното место до самата идеја дека високата мода и достапноста не мора да бидат спротивставени концепти, речиси секој аспект на современото облекување носи траги од визијата на дизајнерот роден пред точно девет децении.