Една од најретките форми на рак бележи неочекуван и загрижувачки раст кај помладите генерации, покажуваат најновите американски истражувања. Научниците предупредуваат дека ракот на слепото црево, кој традиционално се сметал за болест на постарите лица, денес сè почесто се дијагностицира кај луѓе под 50-годишна возраст.
Според анализата, припадниците на генерацијата X и милениумците имаат три до четири пати поголема веројатност да заболат од оваа болест во споредба со генерациите родени во првата половина на минатиот век.
Секој трет пациент е помлад од 50 години
Слепото црево е мал орган со форма на прст, сместен на местото каде што тенкото црево преминува во дебелото црево.
Во минатото, ракот на слепото црево речиси исклучиво се поврзувал со постари пациенти. Денес, сепак, кај приближно еден од три пациенти дијагнозата се поставува пред 50-годишна возраст. Истражувањето го предводела Андреана Холоватиј од Универзитет Вандербилт, која со години го следи овој необичен тренд.
„И покрај значителниот напредок во лекувањето и разбирањето на многу други видови рак, кај ова заболување сè уште постои огромен недостаток на знаење“, предупредила Холоватиј.
Нејзина национална анализа од 2020 година покажала дека зачестеноста на малигниот рак на слепото црево во САД се зголемила за дури 232 проценти во периодот меѓу 2000 и 2016 година.
Симптомите често се мешаат со други заболувања
Една од причините поради кои болеста е тешко да се открие е тоа што симптомите се неспецифични и лесно можат да се припишат на други состојби. Најчестите предупредувачки знаци се: болки во стомакот, надуеност, болка во карлицата, дигестивни проблеми, чувство на притисок во долниот дел од абдоменот.
Овие симптоми честопати наликуваат на воспаление на слепото црево, синдром на нервозни црева, проблеми со варењето или дури рак на дебелото црево. Во многу случаи, туморот се открива случајно дури по хируршко отстранување на слепото црево.
Ретка болест со малку истражувања
Во САД годишно се регистрираат околу 150.000 случаи на рак на дебелото црево, додека ракот на слепото црево се дијагностицира кај само околу 3.000 лица. Поради реткоста на болеста, таа добива значително помалку внимание од научната заедница и јавноста.
Во моментов не постојат стандардизирани програми за скрининг, а лекарите предупредуваат дека дијагнозата може лесно да биде пропуштена, особено затоа што сè почесто воспалението на слепото црево се лекува со антибиотици наместо со операција. Дополнително, кај жените ова заболување понекогаш може погрешно да се протолкува како ендометриоза, циста или миом.
Се разликува од ракот на дебелото црево
Според научниците, туморите на слепото црево имаат различни молекуларни карактеристики од оние на дебелото црево. Тие поинаку се развиваат и се шират низ организмот, а често не реагираат на истите видови хемотерапија што успешно се користат кај ракот на дебелото црево. Дополнително, оваа болест несразмерно ги погодува помладите возрасни лица, што дополнително ги збунува истражувачите.
Најновата студија покажала дека кај Американците родени меѓу 1976 и 1984 година зачестеноста на ракот на слепото црево е тројно поголема во споредба со лицата родени меѓу 1941 и 1949 година. Кај генерацијата родена меѓу 1981 и 1989 година, ризикот е дури четири пати поголем. Причините засега остануваат неразјаснети.
Што може да стои зад порастот?
Истражувачите разгледуваат повеќе можни објаснувања.Меѓу факторите што се анализираат се: промените во исхраната, намалената физичка активност, генетските предиспозиции, изложеноста на индустриски хемикалии, загадувањето со микропластика и т.н. „вечни хемикалии“ кои се акумулираат во животната средина.
Иако засега нема директен доказ дека некој од овие фактори е одговорен за порастот, научниците сметаат дека токму комбинацијата на современиот начин на живот и факторите од животната средина може да игра значајна улога.
Дел од поширок глобален тренд
Според онколозите, ракот на слепото црево не е единствениот карцином што станува почест кај младите. Стивен Арендт од Универзитет Колорадо вели дека сè почесто лекува пациенти во дваесеттите и триесеттите години со напреднати тумори на слепото црево.
Други меѓународни студии покажуваат дека дијагнозите на рак кај лица помлади од 50 години се зголемиле за речиси 80 проценти во последните три децении. Најголем раст е забележан кај гастроинтестиналните карциноми, особено кај ракот на дебелото црево, слепото црево, жолчните канали и панкреасот.
Експертите предупредуваат дека ултрапреработената храна, консумацијата на алкохол, нарушениот сон, загадувањето и изложеноста на различни синтетички хемикалии се меѓу факторите кои заслужуваат дополнително истражување. Иако ракот на слепото црево останува ретка болест, научниците нагласуваат дека растечкиот број случаи кај младите претставува сериозен сигнал дека се потребни нови истражувања, подобра дијагностика и поголема свест кај лекарите и јавноста.
