Што кажа владиката

Во емисијата „За македонските работи“ на ТВ Алфа, митрополитот Агатангел изјави дека има целосна доверба во владата на Христијан Мицкоски и набројa поименично кому верува: на премиерот, на Тошковски, на Муцунски, на претседателката Сиљановска-Давкова, на Николоски, на „сите министри“. Потоа ја даде прогнозата: „колку владееше претседателот на Југославија, толку ќе владее и ВМРО сега“. На опозицијата ѝ порача дека нема шанси повеќе да дојде на власт, и додаде – дај Боже да остане така.

Во истото интервју, професорот Љубомир Фрчкоски и неименувани новинари беа обвинети дека ја понижуваат Македонија и МПЦ-ОА од финансиски интерес и беа повикани „да престанат да го тероризираат народот“. Критериумот за нивната вредност? Дали влегле во црква и дали знаат да се прекрстат.

Тито како идеал – од амвон

Да се потсетиме што значи „колку Тито“. Тоа значи 35 години без слободни избори, без опозиција, без можност власта да се смени со гласачко ливче. Кога архиереј тоа ѝ го посакува на една партија, било која, ВМРО-ДПМНЕ, СДСМ или некоја трета, тој не ѝ посакува успех. Тој посакува крај на политичкиот плурализам.

Иронијата е речиси библиска. Црковен великодостојник ја зема долговечноста на еден комунистички, атеистички лидер како мерка за пожелна власт. А во истото интервју, сам признава дека обновата на Охридската архиепископија произлегла од слободата што ја донеле партизаните. Значи, владиката знае на која држава ѝ должи. Само ги заборавил нејзините основи.

Јас бев на улиците во сите протести за демократија во оваа земја, вклучително и во Шарената револуција. Не излеговме за да смениме една партија со друга. Излеговме против идејата дека една партија може да ја поседува државата. „Немате шанси повеќе да дојдете на власт“ е токму реченицата против која протестиравме. Не е важно кој ја изговара и за кого.

Корените што владиката ги прескокнува

Македонија не е теократија ниту по Уставот ниту по историјата.

Крушево, 1903. Крушевскиот манифест им се обраќа на сите жители, без разлика на вера и народност, и ги повикува во заедничка борба против тиранијата. Првата македонска република се дефинира со граѓанство и слобода, не со вероисповед.

АСНОМ, 1944. На 2 август македонската држава е основана како народна, антифашистичка република на сите што живеат во неа. Токму во таа држава, во 1958, е обновена Охридската архиепископија, а во 1967 прогласена автокефалноста на МПЦ.

1991. По референдумот од 8 септември, Уставот од 17 ноември ја дефинира Македонија како суверена, самостојна, демократска и социјална држава. Членот 19 е јасен: верските заедници се одвоени од државата и се еднакви пред законот. Таа одвоеност не е навреда за верата. Таа е заштита и на државата од клерот, и на црквата од партиите.

Кога митрополит јавно им гласа доверба на министри и на една партија ѝ посакува вечност, тој ја руши таа граница од страната на црквата. А граница што се руши од едната страна, порано или подоцна се руши и од другата.

Критиката не е тероризам

Владиката има право да не се согласува со Фрчкоски. Има право да се лути на новинари. Нема право, без ниту еден доказ, да тврди дека пишуваат за пари. Тоа е обвинение за корупција, а обвинение без имиња е клевета упатена кон цела професија.

Се приклучувам кон барањето на Религија.мк: владиката да ги објави имињата на новинарите што, според него, ја напаѓаат МПЦ-ОА од финансиски интерес, и да ги покаже доказите. Ако ги нема, нека се извини. Здружението на новинари и Синдикатот треба да реагираат, затоа што денес тоа се „неколку новинари“, а утре е секој што ќе постави прашање.

И уште нешто. Во секуларна република правото да зборуваш за јавниот интерес не зависи од тоа дали знаеш да се прекрстиш. Граѓанинот не полага испит по вера за да смее да критикува. Ниту за да смее да ја сака Македонија – со срце, со разум, или со двете.

Прашање за Синодот

Македонската православна црква е институција на голем дел од граѓаните на оваа земја, на гласачи на сите партии. Токму затоа, Светиот архијерејски синод треба јасно да каже дали изјавите на митрополитот Агатангел се став на црквата или негово лично политичко определување.

Ако е лично, нека го каже тоа. Ако се став на црквата, тогаш имаме многу посериозен проблем од едно телевизиско интервју. Републиката не е епархија. Власта не се благословува, таа се избира и се сменува. Тоа е наследството на Крушево, на АСНОМ и на 1991. Ниту еден владика не е над него.