Секоја година на 5 мај светот го одбележува Светскиот ден на акушерките — ден кога се потсетува на незаменливата улога на овие здравствени работнички во заштитата на животите на мајките и новородените ширум светот.
Светската здравствена организација (СЗО) неодамна објави глобален позициски документ насловен „Транзиција кон акушерски модели на грижа”, кој на впечатлив начин образложува зошто акушерството не е само професија — туку е јавноздравствен императив.
Бројките зборуваат гласно
И покрај значителниот напредок во последните децении, состојбата сè уште е загрижувачка. Во 2020 година, околу 287.000 жени загинале поради компликации поврзани со бременоста, породувањето или постпороден период. Секој ден се бележат околу 6.300 неонатални смртни случаи, при што поголемиот дел се случуваат во првата недела од животот. Исто така, секојдневно се регистрираат околу 5.200 мртвородени деца — бројка која и понатаму останува во сенка на јавниот дискурс.
Но еве ја и надежта: повеќе од 60% од сите смртни случаи на мајки, новородени и мртвородени деца би можеле да се спречат доколку се постигне универзална покриеност со интервенции кои ги обезбедуваат акушерките. Тоа претставува 4,3 милиони спасени животи годишно до 2035 година.
Што е акушерски модел на грижа?
Акушерскиот модел на грижа е пристап во кој образована, лиценцирана и регулирана акушерка е главен здравствен давател за жената и новороденото — од предбременост, преку бременост, породување, сè до крајот на постпородениот период. Овој модел се темели на почит, партнерство, личноцентриран пристап и интервенции само кога навистина се потребни.
Акушерките не работат сами — тие се дел од интердисциплинарни тимови заедно со гинеколози, педијатри, медицински сестри и други здравствени работници.
Зошто тоа е поважно отколку мислиме?
СЗО потенцира дека лошиот квалитет на грижа — а не само недостапноста — е поголем убиец во земјите со ниски и средни приходи. Во тие средини, повеќе од 50% од смртните случаи на мајки и над 60% од неонаталните смртни случаи би можеле да се избегнат со висококвалитетна грижа.
Покрај тоа, акушерската грижа е и економски исплатива. Истражувања покажуваат дека трошоците по жена се значително пониски при акушерска грижа во споредба со лекарска — со заштеди кои во САД достигнуваат 2.262 американски долари по жена кај нискоризични бремености.
Акушерките се тука — дури и во кризи
За време на поплавите во Пакистан и Бангладеш, за време на пандемијата со Ковид-19, во зони на вооружени конфликти и бегалски кампови — акушерките продолжувале да обезбедуваат грижа во најтешки услови. Тие се столбот на здравствениот систем во итни ситуации.
Акушерството е нематеријално културно наследство
Во 2023 година, УНЕСКО ги додаде „знаењето, вештините и практиките на акушерството” на Репрезентативната листа на нематеријалното културно наследство на човештвото — признание за длабоките корени кои оваа практика ги има во општествата и културите низ цела историја.
