Србија би можела да добие сосема поинаков модел на воена служба од оној што го најавуваше досегашната власт. Наместо задолжителен воен рок од 72 дена, Студентската листа предлага шестмесечна доброволна служба, со месечен надоместок и можност за преминување во професионалната армија. Но, суштинската разлика меѓу двата предлога не е само во времетраењето, туку во начинот на кој државата планира да обезбеди војници.
Според програмата за одбрана на Студентската листа, објавена од српската телевизија Н1 на 13 ноември, Србија се соочува со одлив на офицери, подофицери и професионални војници, поради што е потребен нов пристап кон регрутирањето.
Три илјади доброволци, но колку ќе останат во армијата?
Предлогот предвидува околу 3.000 доброволци кои би служеле шест месеци, со месечен надоместок од најмалку 20.000 динари и признаен работен стаж.
Целта е меѓу 25 и 30 проценти од нив потоа да преминат во професионалниот состав.
Тоа би значело дека од една група од 3.000 доброволци, армијата би можела да добие меѓу 750 и 900 нови професионални припадници, доколку се остварат планираните проценти.
Овој модел се разликува од задолжителното служење војска, бидејќи се потпира врз заинтересираноста на младите и нивната подготвеност да ја изберат воената професија.
Но, останува нејасно дали понудениот финансиски надоместок и условите за работа би биле доволна мотивација за посакуваниот број пријавени кандидати.
Резервистите како дополнителен столб на одбраната
Студентската листа предлага и активна резерва од 3.000 лица со договорен ангажман и обука до 45 дена годишно.
За нив се предвидуваат дневници, финансиски додатоци и одредени поволности при вработување.
Идејата е државата да има обучени резервисти кои би можеле да се активираат во определени околности, без постојано да бидат дел од професионалниот состав.
Таквиот пристап би ја изменил структурата на вооружените сили, но би барал стабилно финансирање, редовна обука и јасни стандарди за подготвеност.
Дали задолжителниот рок навистина решава недостиг од кадар?
Планираниот задолжителен воен рок од 72 дена требаше да започне на 1 март 2027 година, според најавите на претходната власт.
Новиот предлог го оспорува пристапот според кој регрутацијата сама по себе може да го надомести недостатокот од професионален кадар.
Прашањето е дали кратката задолжителна обука создава доволно подготвени војници или професионалната армија има поголема корист од помал број мотивирани кандидати со подолга обука.
За конечен одговор би биле потребни податоци за трошоците на двата модела, моменталниот недостиг од кадар и бројот на млади заинтересирани за воена служба.
Во секој случај, изборот меѓу задолжителна и доброволна служба е и прашање на тоа каква армија сака Србија во иднина: масовна регрутна или помала професионална војска со обучена резерва.
