Илјадници патници останаа заглавени на американските аеродроми откако Федералната управа за воздухопловство (FAA) во петокот, 13 ноември, нареди привремено запирање на полетувањата на авионите низ целата земја. Причината бил сериозен прекин во телекомуникацискиот систем што го користат центрите за контрола на воздушниот сообраќај.
Забраната траела повеќе од четири часа и предизвикала едно од најголемите нарушувања на американскиот авиосообраќај во последните години.
Американскиот секретар за транспорт Шон Дафи потврди дека воздушниот простор повторно бил отворен во петокот во 20:15 часот по источноамериканско време, но предупреди дека авиосообраќајот нема веднаш да се нормализира.
Според податоците што ги пренесува Ал Џезира, повеќе од 4.700 летови биле откажани, а над 10.000 доцнеле во текот на петокот. Дополнителни откажувања биле регистрирани и за сабота.
Што се случило со системот за контрола на летање?
FAA ја вовела забраната во 15:54 часот по локално источноамериканско време, повикувајќи се на вонредни околности и безбедносни причини.
Проблемот ги зафатил комуникациите со 22 регионални центри за контрола на летање, кои го координираат движењето на авионите меѓу американските аеродроми.
Според американските власти, станувало збор за прекин во телекомуникациската инфраструктура, поради што било неопходно привремено да се запре полетувањето на авионите.
Авионите што веќе биле во воздух можеле да продолжат да летаат и да слетуваат, додека меѓународните летови се разгледувале одделно, зависно од околностите.
Секретарот за внатрешна безбедност Марквејн Малин изјавил дека нема индиции за кибернапад или намерно предизвикан инцидент.
Стотици авиони пренасочени, патниците со часови чекале
Нарушувањето ги погодило најголемите американски авиокомпании и аеродроми.
Според податоците на компанијата за воздухопловна аналитика Cirium, до вечерните часови најмалку 827 летови биле пренасочени. Од нив, 670 авиони се вратиле на аеродромите од кои полетале, а 157 биле упатени кон други дестинации.
Патниците на некои аеродроми со часови останале во авионите или во терминалите, без прецизна информација кога ќе можат да го продолжат патувањето.
Проблемот не бил ограничен само на домашниот сообраќај. Ограничувања имало и за летовите кон САД од Европа и други делови од светот.
Европската организација за безбедност на воздушната навигација, Евроконтрол, привремено ги запрела полетувањата кон САД од земјите членки, по барање на американските власти.
Зошто доцнењата продолжуваат и по укинувањето на забраната?
Иако воздушниот сообраќај повторно е дозволен, враќањето на редовниот распоред претставува голем логистички предизвик.
Авионите и екипажите по неколкучасовен прекин не се на локациите предвидени со редовниот план на летање. Дел од посадите можат да ги достигнат дозволените часови за работа, а авиокомпаниите мора повторно да ги усогласат распоредите.
Поради тоа, патниците можат да се соочуваат со откажувања и доцнења и во деновите по отстранувањето на техничкиот проблем.
Американските авиокомпании почнале да нудат можности за промена на резервациите за погодените патници, во согласност со сопствените услови.
Застарената инфраструктура повторно под критики
Инцидентот повторно го отвори прашањето за состојбата на американскиот систем за контрола на летање.
Според министерот Дафи, проблемот бил поврзан со стара телекомуникациска технологија и преоптоварена опрема.
Американските власти најавуваат потреба од дополнителни средства за модернизација на системот, кој секојдневно координира илјадници летови.
Последниот сличен прекин на национално ниво се случил во јануари 2023 година, кога дефект во компјутерскиот систем на FAA предизвикал привремено запирање на домашните полетувања.
Новото нарушување покажува колку брзо технички проблем во една критична инфраструктура може да влијае врз патувањата, туризмот, деловните активности и меѓународниот воздушен сообраќај.
За патниците што во наредните денови патуваат кон САД или имаат преседнување на американски аеродроми, најважно е пред поаѓањето да го проверат статусот на летот директно кај авиокомпанијата.
