Блискиот Исток влегува во нова фаза на воени тензии, во која Иран, Израел и Соединетите Американски Држави ги демонстрираат своите ракетни капацитети и подготвеноста за евентуална нова конфронтација. Додека дипломатските разговори меѓу Вашингтон и Техеран остануваат неизвесни, воените демонстрации и заканите дополнително ја зголемуваат загриженоста за регионалната безбедност.

Според анализата на Euronews Srbija, објавена на 14 ноември, во последните два месеца трите страни претставиле или најавиле нови ракетни системи, од балистички проектили со голема разорна моќ до хиперсонично оружје и напредни системи за воздушна одбрана.

Ваквото вооружување не мора да значи дека нова војна е неизбежна, но покажува дека страните настојуваат да ја зајакнат својата позиција и способноста за одвраќање.

Иран го покажа новиот подземен ракетен град

На 10 ноември, иранскиот генерал-мајор Али Абдулахи, заедно со командантот на воздухопловно-космичките сили на Револуционерната гарда, Маџид Мусави, претставил нов подземен ракетен комплекс.

На објавените снимки се прикажани различни балистички и крстосувачки ракети, складирани во подземни простории.

Меѓу нив е и балистичката ракета со среден дострел „Етемад“, за која во анализата се наведува дека носи конвенционална боева глава тешка околу 2.000 килограми.

Овие подземни капацитети имаат стратешка функција: да ја отежнат идентификацијата и уништувањето на ракетните системи при евентуални воздушни напади.

Иранските воени претставници порачале дека вооружените сили се подготвени да одговорат на закани што ги надминуваат границите на регионот.

Техеран предупредува дека и американските бази во Европа можат да бидат цели

Особено загрижувачки се предупредувањата од иранските претставници дека при нов конфликт американските воени бази надвор од Блискиот Исток би можеле да бидат третирани како легитимни воени цели.

Според Euronews Srbija, иранската ракетна доктрина повеќе не се придржува до претходното ограничување на развојот на ракети со дострел до 2.000 километри.

Ова отвора можност за развој на оружје со поголем дострел, но не е доказ дека Иран веќе располага со оперативни системи способни да ги погодат сите најавени цели.

Истовремено, ирански воени претставници најавиле развој на нова балистичка ракета „Ормуз“, наменета за дејствување против радарски системи.

Името има и политичка симболика, бидејќи Ормускиот Теснец претставува еден од најважните светски поморски премини за транспорт на нафта.

Израел претставува нова ракета за напади од голема далечина

Паралелно со иранските активности, израелската компанија Rafael Advanced Defense Systems претставила нова крстосувачка ракета со голем дострел, наречена „Super Ice“.

Според објавените информации, проектилот има боева глава од околу 450 килограми и е предвиден за лансирање од копнени, воздушни и поморски платформи.

Неговите главни карактеристики се летање на мала височина, автономна навигација и напреден електрооптички систем за наведување.

Летањето на мала височина може да го отежне навременото откривање со одредени радарски системи, што ја зголемува сложеноста на воздушната одбрана.

Новата ракета е дел од пошироката фамилија проектили што компанијата ја развива за напади врз оддалечени цели.

САД развиваат хиперсонични ракети

Американската воена индустрија исто така претставува нови технологии.

Компанијата Castelion развива хиперсонична ракета „Blackbeard“, наменета за лансирање од борбени авиони.

Според објавените податоци, се предвидува таа да постигнува брзина поголема од пет маха, односно повеќе од петпати поголема од брзината на звукот.

Планирана е интеграција со авионите F/A-18F Super Hornet и F-16, додека во иднина се разгледува и употреба со F-35A.

Во анализата се наведува и дека американско-австралискиот проект AHM-4, кој бил тестиран на крајот на октомври, е предвиден за оперативна употреба од 2027 година.

Станува збор за развојни програми, па нивното претставување не значи дека сите наведени системи веќе се во оперативна употреба.

Дали новото вооружување е подготовка за војна?

Во меѓувреме, според анализата, продолжува распоредувањето американски воени сили и опрема во базите на Блискиот Исток.

Ваквите активности можат да имаат двојна функција: да ја зголемат подготвеноста за воена операција, но и да испратат предупредување со цел да се спречи напад од противничката страна.

Иран, од своја страна, преку демонстрацијата на подземните комплекси и ракетните капацитети настојува да покаже дека евентуален нов напад би можел да предизвика одговор со пошироки последици.

Најголемиот ризик е во можноста меѓусебните закани и воени демонстрации да доведат до погрешна проценка и нова ескалација.

Со воведувањето оружје со поголем дострел и напредни системи за наведување, последиците од евентуален конфликт потенцијално би можеле да се почувствуваат и надвор од Блискиот Исток.

Засега, претставувањето на новите системи е показател за засилена трка во вооружување, но не и потврда дека е донесена одлука за нова воена операција.