Граничната криза во шпанската енклава Сеута повторно ја отвори дебатата во Европската унија за тоа до каде може да оди одговорноста на една земја-членка кога надворешната граница на ЕУ ќе се најде под силен миграциски притисок.

По масовниот влез на десетици илјади мигранти во Сеута, неколку европски земји бараат построги мерки кон Шпанија, меѓу кои и привремено суспендирање на правилата за слободно движење во рамки на Шенген-зоната.

Кризата во Сеута однесе десетици животи

Според последните информации, бројот на жртви во граничната криза меѓу Шпанија и Мароко во Сеута се искачил на 67. Дел од луѓето се удавиле, а дел загинале во стампедо при обид да ја преминат бариерната заштита од бранови.

Околу 60.000 мигранти нерегуларно влегле во шпанската северноафриканска енклава, што ги преоптоварило локалните власти и предизвикало реакции во повеќе земји од ЕУ.

Италија повторно воведе контроли на воздушните и морските граници, додека Финска и Данска бараат целосно суспендирање на правилата за слободно движење за Шпанија.

Може ли Шпанија навистина да биде исклучена од Шенген?

Исклучувањето или суспендирањето на една земја од правилата на Шенген е мерка од последен избор и може да се користи само во исклучителни околности. За да започне таква постапка, Европската комисија треба формално да ја покрене процедурата, што во моментов не изгледа како неизбежен потег.

Сепак, политичкиот притисок врз Мадрид расте. Дел од европските земји сметаат дека Шпанија не успеала доволно брзо и ефикасно да ја контролира надворешната граница на ЕУ.

Шпанските власти, пак, тврдат дека работат на враќање на мигрантите кои влегле нерегуларно. До петокот вечерта, според нивните информации, најголем дел од мигрантите веќе биле вратени во соседното Мароко. Дел од нив, како што се наведува, се вратиле доброволно откако не успеале да најдат храна или засолниште во Сеута.

Судска одлука што предизвика погрешни толкувања

Причините за масовниот прилив остануваат спорни. Шпанските власти, меѓу кои и премиерот Педро Санчез, тврдат дека мрежите за трговија со луѓе ги охрабрувале преминувањата, погрешно толкувајќи неодамнешна одлука на Врховниот суд.

На 29 јуни, Врховниот суд на Шпанија донесе пресуда според која властите не можат по брза постапка да ги депортираат мигрантите што пристигнуваат по море без соодветна процедура, бидејќи тие не ја преминале физичката гранична инфраструктура наведена во шпанскиот закон.

Одлуката се однесува на мигранти пресретнати додека пливаат кон енклавите Сеута и Мелиља, кои често биле итно враќани во Мароко без формална постапка.

„Тоа само значи дека не можете да ги вратите назад на море бидејќи нема премин на формална граница“, изјави за CNN Џема Пињол-Хименез, раководителка за миграциски политики и разновидност во Instrategies и истражувачка соработничка на Универзитетот GRITIM-Помпеу Фабра.

Според неа, пресудата не значи дека мигрантите автоматски добиваат право да останат во Сеута.

Шпанија поставува нова заштита во морето

По масовниот влез, Шпанија најави поставување брана долга 500 метри долж бранобранската ограда во морето. Мерката треба да го отежни нерегуларното преминување кон малата шпанска територија во Северна Африка.

Во саботата наутро, група исцрпени мигранти кои допливале до урбаната плажа Тарахал во Сеута биле пречекани од војници и вратени назад преку границата.

По неколку дена хаос, улици преполни со луѓе и силен притисок врз локалните служби, жителите на Сеута утрото го дочекаа со привиден мир. Но политичките последици од кризата допрва може да се почувствуваат во Брисел, Мадрид и меѓу земјите што бараат построг одговор.