Германската влада разгледува можност за ублажување на строгите правила за работа во недела, со цел да ја поттикне потрошувачката и да ѝ помогне на економијата која со години стагнира, пишува The Wall Street Journal.

Идејата е да се овозможи пошироко отворање на продавниците во текот на целата недела, но планот веднаш наидува на отпор поради длабоко вкоренетата традиција на неделата како ден за одмор, уставните правила, синдикатите и германската бирократија.

Германската економија, најголема во Европа, веќе подолго време се соочува со проблеми. Растот практично запре уште во 2019 година, индустријата е под притисок од американските царини и кинеската конкуренција, а производителите укинуваат илјадници работни места.

Владата на канцеларот Фридрих Мерц затоа бара начини за оживување на потрошувачката, која исто така стагнира. Една од мерките за кои се разговара е либерализација на работата во недела.

Неделата во Германија е уставно заштитен ден за одмор

Од понеделник до сабота, продавниците во Германија работат слично како и во повеќето пазарни економии. Но во недела речиси сè е затворено.

Уставната заштита на неделата постои од 1919 година, а во денешниот германски устав е пренесена во 1949 година. Конкретната забрана за работа на продавниците во недела е уредена со закон од 1956 година, во кој неделите и празниците се опишуваат како „денови за одмор од работа и духовно воздигнување“.

Многу сектори имаат исклучоци, но правилото строго се применува за продавниците. Тие во недела смеат да продаваат само основни производи, како леб, пијалаци, грицки, цигари и алкохол.

Владата засега најавува ограничени промени. Општинските библиотеки би можеле да работат во недела, а пекарите би добиле можност за подолга продажба.

Но трговските организации бараат да се оди многу подалеку и да се укинат поголемиот дел од ограничувањата, како што веќе направија некои други европски земји.

Трговците бараат поголема слобода

Заговорниците на либерализацијата сметаат дека забраната за работа во недела повеќе нема смисла во современо, секуларно и потрошувачко општество.

Мартина Тител, која во Берлин води две книжарници и издавачка куќа, вели дека не е јасно зошто во недела е дозволено да се оди на сладолед или куглање, но не и да се купи книга.

„Германија е секуларна држава. Ако луѓето сакаат да одат во црква, нека одат во црква. А ако сакаат да одат на купување, и тоа треба да можат да го направат“, изјави таа.

Трговците предупредуваат дека правилото особено тешко ги погодува малите продавници.

Бедран Ѓунеш, 23-годишен сопственик на продавницата Ari Mini Markt во Берлин, неодамна бил казнет со 2.500 евра затоа што во недела продавал храна што не се расипува лесно, меѓу која конзерви, зачини и инстант супи.

„Го правам тоа затоа што инаку би пропаднал“, изјави Ѓунеш, кој проценува дека во недела остварува околу 40 проценти од прометот.

Краставица може, тиквичка не може

Критичарите на забраната велат дека таа формално важи за сите, но во пракса најмногу ги погодува трговците.

Лекари, пилоти, возачи на автобуси и такси, келнери, музејски работници, новинари, полицајци, па дури и масери можат да работат во недела. Продавачите, во најголем дел, не можат.

Правилата создаваат и апсурдни ситуации. Продавниците смеат да продаваат краставици или лименки Coca-Cola, бидејќи може да се сметаат за храна и пијалак за консумирање во движење, но не смеат да продаваат тиквички или грав во конзерва.

Во органскиот супермаркет Denns Bio Markt во Берлин, вработените во недела поставуваат бариери низ продавницата за да ги насочат купувачите кон пекарскиот дел и дозволените производи, а подалеку од стоката што не смее да се продава.

Една купувачка, која дошла да купи компири, се разочарала кога дознала дека тоа не е дозволено.

„Секој треба да може да работи што сака. Никој што сака да отвори продавница не треба да биде казнет, а никој што не сака не треба да биде присилен“, изјавила таа.

Синдикатите се против нови исклучоци

Некои германски сојузни покраини дозволуваат продавниците да работат неколку недели годишно, обично за време на поголеми настани како маратони или филмски фестивали.

Синдикатите често ги оспоруваат ваквите исклучоци на суд, а судиите повеќепати пресудиле дека главната причина за доаѓање на луѓето мора да биде настанот, а не купувањето.

Поради тоа, сопствениците на мали продавници често играат игра на мачка и глушец со властите. Еден виетнамски сопственик на продавница во берлинската населба Мите ја спушта ролетната, но ја остава вратата подотворена за локалните купувачи кои знаат дека можат да влезат по млеко и зеленчук.

Расправањето за работата во недела така стана дел од пошироката германска економска дебата. Владата сака да ја поттикне потрошувачката, трговците бараат повеќе флексибилност, а противниците предупредуваат дека укинувањето на забраната дополнително би ги оптоварило работниците и би ја нарушило една од ретките преостанати граници меѓу работната недела и одморот.