Европа годинава веќе има над 600.000 хектари изгорена површина, а пожарите однесоа и човечки животи. Франција загуби двајца пожарникари, во Шпанија загинаа најмалку 13 лица, во Грција четворица, а во Хрватска еден човек. Во исто време, Португалија и натаму се бори со активни пожари. Во услови на сè подолги и поинтензивни пожарни сезони, колку пожарникари всушност има Европа?
Европа гори, а потребата од пожарникари расте
Европа се соочува со една од најтешките пожарни сезони во последните години. До средината на август, во Европа биле изгорени повеќе од 576.000 хектари, а поновите проценки веќе ја надминуваат границата од 600.000 хектари. Само пожарот во Белгија уништи околу 3.000 хектари, додека во Шпанија се изгорени повеќе од 40.000 хектари во некои од најтешките пожари сезонава.
Во Франција, големите пожари во југозападниот дел на земјата уништија десетици илјади хектари. Само пожарот кај Саумос во Жиронд изгоре околу 42.000 хектари, а во поврзан пожар кај Бордо на 21 јули загинаа двајца пожарникари. Во Шпанија, еден од најсмртоносните пожари сезонава однесе најмалку 12 животи, а дополнително загина и пожарникар при гаснењето на пожарите, со што бројот на жртви поврзани со пожарите се искачи на најмалку 13. Во Грција, двајца пожарникари загинаа на Крит во јули, уште еден пожарникар загина во одделен пожар на Пелопонез, а во август на островот Саламина загинаа двајца цивили.
Во Хрватска, пожарот кај Локва Рогозница и Омиш однесе една човечка жртва, а 42 лица беа повредени и околу 1.200 беа евакуирани. И Португалија останува под силен притисок. На 21 август националниот систем за следење регистрирал 52 активни пожари, со 1.229 ангажирани оперативци, 373 возила и 15 воздушни средства. Во вакви услови, пожарникарите стануваат сè поважен дел од европскиот одговор на климатските и пожарните ризици. Но капацитетите за гаснење значително се разликуваат од земја до земја. Кои европски земји имаат најмногу професионални пожарникари и каде тие претставуваат најголем дел од вработените?
372.400 професионални пожарникари во ЕУ
Во 2025 година во Европската Унија имало 372.400 професионални пожарникари, покажуваат податоците на Евростат. Тоа претставува 0,18 отсто од вкупниот број вработени во ЕУ. Ова е вкупниот број професионални пожарникари. Податоците не покажуваат колку од нив се специјализирани токму за гаснење шумски и полски пожари.
Според Евростат, пожарникарите „спречуваат, гаснат и ликвидираат пожари, помагаат во други итни ситуации, ги штитат животот и имотот и спроведуваат спасувачки операции“. Во оваа категорија се вклучени и шумските пожарникари, но не и доброволните пожарникари. Генерално, земјите со најголемо население и најголеми економии имаат и најголем број професионални пожарникари.
Германија е на врвот, Франција втора
Во 2025 година, Германија имала најголем број професионални пожарникари во ЕУ – 57.700. На второ место е Франција со 47.700, додека Италија е трета со 43.500. Полска е четврта со 40.000 професионални пожарникари, а веднаш зад неа е Шпанија со 38.500. Тоа значи дека само четирите најголеми економии во ЕУ – Германија, Франција, Италија и Шпанија – заедно имаат околу 187.400 професионални пожарникари, односно 50,3 отсто од вкупниот број во Европската Унија.
Со други зборови, половина од сите професионални пожарникари во ЕУ се концентрирани во само четири земји. Романија и Грција исто така имаат повеќе од 20.000 професионални пожарникари, додека Португалија и Чешка имаат по повеќе од 16.000. На спротивниот крај се Кипар и Естонија, со помалку од 2.000 професионални пожарникари секоја. Сепак, Евростат нема податоци за пет земји членки на ЕУ.
Грција и Хрватска имаат најголем удел во вработеноста
Бројот на пожарникари не ја покажува целата слика. Многу поинтересно е прашањето колкав дел од вкупно вработените во една земја се пожарникари. Тука се издвојуваат Грција и Хрватска. Во Грција, професионалните пожарникари претставуваат 0,47 отсто од вкупната вработеност, додека во Хрватска нивниот удел е 0,43 отсто. И во двете земји уделот е над 0,4 отсто. Следува Португалија со 0,33 отсто, што е значително над просекот на ЕУ од 0,18 отсто.
Спротивно на тоа, четирите најголеми економии во ЕУ имаат удели што се на или под европскиот просек: Италија – 0,18 отсто, Шпанија – 0,17 отсто, Франција – 0,16 отсто, Германија – 0,14 отсто. Ова покажува дека големиот апсолутен број пожарникари не значи автоматски и голем број пожарникари во однос на големината на работната сила.
Бројот на пожарникари не е целата приказна
Националниот број пожарникари е само еден дел од капацитетот за справување со пожарите. Кога сезоната е особено тешка, земјите можат да побараат дополнителен персонал и опрема од други европски држави, кога сопствените ресурси ќе бидат преоптоварени. Тоа е особено важно во години како 2026, кога повеќе земји истовремено се соочуваат со големи пожари.
„Ниту една земја не треба сама да се соочува со шумските пожари. Преку нашиот механизам за цивилна заштита, Европа брзо испраќа авиони, хеликоптери и пожарникари таму каде што се најпотребни“, изјави европската комесарка за подготвеност и управување со кризи, Хаџа Лахбиб, на 17 август.
Механизмот на ЕУ за цивилна заштита има цел да ја подобри координацијата при одговорот на шумски пожари. Според Европската комисија, кога националните ресурси ќе бидат под притисок, земјите можат брзо да добијат пристап до поширок фонд на пожарникари, авиони и други капацитети за итни ситуации преку овој механизам.
Европската флота има 22 авиони и пет хеликоптери
Флотата rescEU за 2026 година, заедно со Европскиот фонд за цивилна заштита, располага со 22 противпожарни авиони и пет хеликоптери. Европската комисија предупредува дека ризикот од пожари дополнително ќе расте поради климатските промени. Проблемот веќе не е ограничен само на Медитеранот.
Пожарниот ризик се проширува и кон делови од Европа кои во минатото не биле толку изложени. Меѓу нив се земји како Чешка, Германија и Шведска. Тоа значи дека пожарите сè повеќе стануваат европски, а не само медитерански проблем.
2026 е меѓу најлошите години од 2012 година
Според податоците на Our World in Data, до 31. недела од годината, 2026 година била четврта најлоша година во ЕУ според вкупната изгорена површина од шумски пожари од 2012 година наваму. До почетокот на август во ЕУ биле изгорени 489.826 хектари. Тоа е 13 отсто повеќе од просекот за истиот период во 14-годишниот интервал од 2012 до 2025 година.
Во меѓувреме, поновите европски податоци покажуваат дека вкупната изгорена површина во Европа во текот на 2026 година веќе се искачила над 576.000 хектари, а други понови проценки ја ставаат бројката над 600.000 хектари. Разликите се должат на датумот на ажурирање и различните системи на следење.
Владите на ЕУ потрошиле 43,8 милијарди евра за противпожарна заштита
Земјите од ЕУ издвојуваат значителни средства за противпожарните служби. Во 2024 година, вкупните расходи на владите во ЕУ за услуги поврзани со заштита од пожари достигнале 43,8 милијарди евра. Тоа претставува 0,5 отсто од вкупните расходи на владите во ЕУ. Германија потрошила најмногу – 13,7 милијарди евра, а зад неа е Франција со 7,9 милијарди евра. Грција потрошила нешто повеќе од една милијарда евра.
Иако тоа е далеку помалку во апсолутен износ од Германија, за Грција претставува 0,9 отсто од вкупните владини расходи, највисок удел во ЕУ, односно речиси едно евро на секои 100 евра јавни расходи.
Европа се загрева, а ризикот од пожари расте
Европа е најбрзо загреваниот континент во светот. Според „Коперник“, јуни 2026 година бил најтоплиот јуни досега измерен во Западна Европа, а втор најтопол на глобално ниво. И последните три години се трите најтопли години некогаш регистрирани на планетата – 2024, 2023 и 2025, по тој редослед според глобалните температурни рекорди.
Токму комбинацијата од повисоки температури, продолжени суши, суво растително гориво и посилни топлотни бранови создава услови во кои пожарите полесно се појавуваат, побрзо се шират и стануваат потешки за контролирање. А 2026 година веќе покажува дека европските пожарникарски служби ќе мора да се справуваат со сè поголем предизвик не само со повеќе пожари, туку и со пожари кои се поинтензивни, траат подолго и се појавуваат во делови од Европа кои порано не биле сметани за високоризични.
