Еколошкото здружение „Здрава котлина“ повика на масовен граѓански отпор откако Владата донесе одлука за доделување концесии за проспекциски геолошки истражувања во Источна Македонија. Одлуката е објавена во „Службен весник“ на 3 јули, а од здружението предупредуваат дека таа претставува вовед во нов бран рударски активности во земјата.
Во реакцијата, екологистите оценуваат дека станува збор за процес кој може да има долгорочни последици врз животната средина и земјоделските површини.
„Ова е повик за сплотеност, будност и долгорочен отпор. Додека граѓаните се борат за чист воздух и зачувување на своите домови, со еден потпис се отвора пат за нови рударски активности“, наведуваат од „Здрава котлина“.
Стравувања дека истражувањата ќе прераснат во рудници
Од здружението велат дека концесиите формално се однесуваат на геолошки истражувања, но предупредуваат дека токму таквите постапки во минатото биле прв чекор кон отворање рудници.
Според нив, со владината одлука се опфатени 27 општини, од Куманово и Кратово, преку Велес, до Валандово, Гевгелија, Струмица, Босилово, Василево и Ново Село.
Активистите сметаат дека концентрацијата на истражувања на толку голема територија претставува ризик за животната средина и за земјоделските површини.
Критики за измените на Законот за минерални суровини
„Здрава котлина“ ги поврзува новите концесии и со неодамнешните измени на членот 55 од Законот за минерални суровини.
Според нив, измените овозможуваат концесионерот да започне со експлоатација и на приватно земјиште пред целосно да заврши постапката за експропријација, со што, како што тврдат, интересите на приватните сопственици се ставаат во подредена положба.
Потсетување на претходните рударски проекти
Од здружението посочуваат дека сличен модел бил применет и во 2014 година, кога биле доделени концесии за истражување во 22 општини во Источна Македонија.
Тие потсетуваат дека тогаш граѓанските протести и локалните референдуми во Гевгелија, Валандово и Струмица доведоа до силен отпор против отворањето рудници.
Воедно, укажуваат дека неодамна протестирале и против концесијата за рудникот Иловица-Штука, а реакција во јавноста предизвика и проектот за истражување на антимон кај Крива Паланка.
Барања до институциите
„Здрава котлина“ ги повикува општинските совети да дадат негативно мислење за сите барања за проспекциски истражувања, како и целосно јавно да ги објавуваат сите пристигнати иницијативи поврзани со концесии.
Од организацијата најавуваат формирање локални граѓански одбори и долгорочна мобилизација со цел, како што велат, да се спречат идни рударски проекти кои би можеле да ја загрозат животната средина и здравјето на населението.
Од Владата засега нема реакција на обвинувањата на еколошкото здружение.
