Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху во приватни разговори признал дека Израел има ограничена можност да влијае врз одлуките на американскиот претседател Доналд Трамп за Иран, објави Reuters, повикувајќи се на два израелски извори запознаени со разговорите. Информацијата доаѓа во момент кога Вашингтон и Техеран разговараат за можен договор за прекин на тримесечната војна, отворање на Ормускиот теснец и подоцнежни разговори за иранската нуклеарна програма.

Според Reuters, Израел во голема мера е оставен надвор од првичните разговори за договорот, што предизвикало фрустрации во Ерусалим. Нетанјаху, кој со години се залага за тврд пристап кон Техеран, сега се соочува со американска стратегија што повеќе се фокусира на деескалација, енергетска стабилност и отворање на клучниот поморски коридор, отколку на веднаш решавање на сите безбедносни барања на Израел.

Израел стравува од договор што нема да оди доволно далеку

Израелските медиуми, повикувајќи се на политички извори, објавија дека Нетанјаху на затворени дискусии изразил загриженост од договорот што се подготвува меѓу САД и Иран. Според извештајот на Канал 13, израелскиот премиер признал дека Израел во моментов „нема простор за маневрирање“ за да влијае врз одлуките на Трамп.

Главната загриженост во Тел Авив е дека договорот би можел да го отвори Ормускиот теснец и да ја намали тензијата на енергетските пазари, но да остави нерешени делови од иранската нуклеарна и ракетна програма. Израел, според Reuters, инсистира секој конечен договор да ја елиминира нуклеарната закана, да предвиди демонтажа на клучни капацитети и да го отстрани високо збогатениот ураниум.

Вашингтон не брза со потпис

Американскиот државен секретар Марко Рубио изјави дека САД ќе ѝ дадат шанса на дипломатијата, но дека Вашингтон нема бесконечно да чека. Тој порача дека или ќе има „добар договор“ со Иран, или САД ќе се справат со земјата „на друг начин“. Според Рубио, на маса има сериозна рамка што би овозможила отворање на Ормускиот теснец и почеток на временски ограничени разговори за нуклеарното прашање.

И самиот Трамп ги намали очекувањата за брз договор, порачувајќи дека неговите преговарачи не треба да брзаат и дека секој договор мора да биде „добар и правилен“. Тоа ја става израелската страна во незгодна позиција: Тел Авив сака поцврсти гаранции против Иран, додека Вашингтон се обидува најпрво да ја спушти температурата околу Ормус и да го спречи дополнителниот удар врз енергетските пазари.

Пукнатини во сојузништвото, но не и прекин

Ова не значи дека сојузништвото меѓу САД и Израел е прекинато. Нетанјаху јавно инсистира дека Израел и САД се во постојана координација, а според израелски извор, во разговор со Трамп му порачал дека Израел ќе ја задржи слободата да дејствува против закани, особено во Либан.

Но, моментот јасно покажува дека интересите на Вашингтон и Тел Авив не се целосно исти. За САД, приоритет е да се спречи поширока енергетска и безбедносна криза. За Израел, приоритет останува Иран да не добие простор да ја обнови својата воена, нуклеарна и регионална инфраструктура.

Затоа признанието дека Израел тешко влијае врз Трамп е повеќе од дипломатска непријатност. Тоа е сигнал дека во најчувствителниот момент од кризата со Иран, Нетанјаху веќе не може да смета дека Вашингтон автоматски ќе ја следи секоја израелска линија. А токму таа несигурност може да биде еден од најважните фактори во следната фаза од преговорите.