На 21 август светот се сеќава на жртвите и преживеаните од тероризмот, луѓето чии животи засекогаш биле променети од насилството. Меѓународниот ден на сеќавање и почит кон жртвите на тероризмот е воспоставен од Генералното собрание на Обединетите нации во 2017 година, со цел жртвите да бидат во центарот на вниманието, а нивните права, достоинство и потреби да не бидат заборавени кога ќе исчезне првичниот медиумски интерес.
Нападот завршува, последиците не
За жртвите на тероризмот, најтешкиот период често не завршува со самиот напад. Преживеаните може да се соочуваат со физички повреди, психолошка траума, финансиски проблеми и тешкотии при враќањето во секојдневниот живот. Семејствата на загинатите, пак, остануваат со последици кои можат да траат со години.
ОН предупредуваат дека жртвите често се чувствуваат заборавени откако ќе помине непосредната криза, а поддршката што им е потребна медицинска, психолошка, социјална и финансиска мора да биде долгорочна.
Зошто сеќавањето е важно?
Темата на годинашното одбележување е „Healing through Memory“ – „Исцелување преку сеќавањето“. Идејата е дека сеќавањето не треба да биде само поглед кон минатото. Со зачувување на приказните на жртвите и преживеаните, нивните искуства добиваат место во колективната меморија, а нивното достоинство и човечност остануваат во центарот на приказната.
Но, ОН истовремено предупредуваат дека важно е и како се сеќаваме. Приказните, фотографиите и снимките од терористички напади не треба да се користат за ширење омраза или за повторна трауматизација на жртвите.
Кога интернетот станува нов извор на траума
Социјалните мрежи создадоа нов проблем. Снимките од напади, фотографии и сведоштва можат да останат достапни со години и повторно и повторно да се појавуваат пред преживеаните и семејствата на жртвите.
Токму затоа ОН годинава ќе претстават и иницијатива предводена од жртви и преживеани, насочена кон намалување на штетите што ги создава онлајн просторот и спречување на повторната трауматизација.
Еден од важните принципи на одбележувањето е жртвите да не се сведуваат на бројка во статистиките за терористички напади. Зад секоја бројка стои човек, нечие дете, родител, партнер, пријател или колега. Затоа ОН бараат жртвите и преживеаните да имаат активна улога во разговорот за борбата против тероризмот и спречувањето на идно насилство.
Од болката кон превенцијата
Сеќавањето може да има и поширока улога. Со слушање на преживеаните, општествата можат подобро да ги разберат последиците од тероризмот, да развиваат подобри системи за поддршка и да создаваат политики кои ги ставаат човековите права во центарот. Во 2026 година ОН особено ја нагласуваат потребата комеморациите да бидат достоинствени, насочени кон жртвите и внимателни кон нивната траума.
На 21 август затоа не се паметат само оние што ги загубиле животите. Се слушаат и оние што преживеале. Зашто терористичкиот напад може да заврши за неколку минути. Но за жртвите и нивните семејства, борбата да продолжат да живеат може да трае цел живот.
