Иран разговара со Оман за воспоставување постојан систем на такси за пловидба низ Ормускиот Теснец, со кој би се регулирало управувањето со еден од најважните поморски премини во светот.
Иранскиот амбасадор во Франција, Мохамад Амин-Неџад, во интервју за „Блумберг“ изјави дека Техеран и Маскат треба да ги мобилизираат своите ресурси за безбедност и управување со пловидбата низ теснецот.
„Иран и Оман мора да ги мобилизираат сите свои ресурси и за обезбедување безбедносни услуги и за управување со пловидбата на најсоодветен начин“, рече Амин-Неџад.
Според него, таквиот систем би создавал трошоци, па „логично е оние што сакаат да имаат корист од овој сообраќај да го платат својот дел“. Тој додаде дека системот би бил транспарентен.
Владата на Оман засега не одговорила на барањата за коментар.
Ормускиот Теснец, кој се наоѓа меѓу Иран на север и Оман на југ, го поврзува Персискиот Залив со Индискиот Океан. Во нормални услови, низ него минува околу една петтина од светските испораки на нафта и течен природен гас, како и други суровини, меѓу кои алуминиум и ѓубрива.
Иранското ограничување на сообраќајот низ теснецот е една од најголемите последици од војната со САД и Израел. Од почетокот на конфликтот кон крајот на февруари, пловидбата е значително намалена, а Техеран пропушта само ограничен број бродови. Во исто време, САД ги блокираа иранските пристаништа.
Ова предизвика скок на цените на енергенсите и дополнителен притисок врз глобалните пазари, бидејќи растат стравувањата од инфлација и нарушување на снабдувањето.
Иран одбива целосно да го отвори Ормускиот Теснец додека САД не се согласат да ја укинат поморската блокада на иранските пристаништа. Амин-Неџад тврди дека сообраќајот не е целосно прекинат и дека низ теснецот и понатаму минуваат танкери и други бродови со помош на Исламската револуционерна гарда.
Сепак, бројот на бродови е далеку под нивото пред војната, кога низ теснецот дневно минувале околу 135 пловила. Дел од бродските компании наведуваат дека главниот проблем е ризикот од ракетни и дроновски напади, како и можноста од морски мини.
Во меѓувреме, Иран и САД на 8 април се договорија за кревко примирје и преку Пакистан разменуваат пораки за можен мировен договор. Но, двете страни и понатаму се далеку од трајно решение.
Ормускиот Теснец останува една од клучните спорни точки. САД, Европа и арапските држави од Заливот, меѓу кои и Саудиска Арабија, тврдат дека Иран не може еднострано да контролира поморски премин што е од глобално значење.
Техеран, пак, воведе нови правила за бродовите што сакаат да минуваат низ пловниот пат. Според извештаите, бродските компании треба да се обратат до ново тело наречено Управа за Персискиот Залив, кое може да издава барања за плаќање и до два милиони долари за безбеден премин.
Иран сигнализира дека сака да ја задржи контролата врз Ормускиот Теснец и по завршувањето на војната, со објаснување дека тоа би спречило идни напади од САД и Израел. Но, критичарите предупредуваат дека ваквиот модел би можел да создаде опасен преседан за слободата на пловидба.
Американскиот претседател Доналд Трамп порача дека Иран „подобро да не помислува“ на воведување патарини, иако претходно и самиот навести можност за нови такси или заедничко управување со теснецот.
Првиот човек на најголемата нафтена компанија од Обединетите Арапски Емирати, Султан Ал Џабер, предупреди дека Ормускиот Теснец може да стане опасен пример за глобалната трговија.
„Штом ќе прифатите дека една држава може да ја држи како заложник најважната поморска рута во светот, слободата на пловидба каква што ја знаеме е завршена“, изјави Ал Џабер.
Иранскиот амбасадор, пак, ги минимизираше тензиите со Обединетите Арапски Емирати и Саудиска Арабија, наведувајќи дека „насобраните недоразбирања“ би можеле да се решат по завршувањето на војната.
