Алфред Џозеф Хичкок е роден на 13 август 1899 година во Лејтонстоун, тогаш дел од Есекс, во семејство кое водело зеленчукова продавница. Детството на идниот мајстор на стравот било обележано со една приказна што подоцна самиот Хичкок често ја раскажувал. Според познатата анегдота, неговиот татко, како казна за детска непослушност, го испратил малиот Алфред во локалната полициска станица со писмо. Полицаецот го прочитал писмото и го ставил момчето во ќелија на неколку минути, за, како што му било кажано, „да види што им се случува на непослушните момчиња“.

Хичкок подоцна тврдел дека токму ова искуство му оставило доживотен страв од полицијата и авторитетите. Иронично, полицајците, бегството, погрешно обвинетите и луѓето фатени во околности што не можат да ги контролираат ќе станат едни од најпрепознатливите мотиви во неговите филмови.

Човекот кој го научи светот да се плаши

Во кариера долга повеќе од шест децении, Хичкок режирал повеќе од 50 долгометражни филмови и практично го дефинирал модерниот трилер. „Психо“, „Вртоглавица“, „Птиците“, „Прозорец кон дворот“ и „Север-северозапад“ не се само филмови на страв. Тие се лекции за тоа како да се создаде напнатост без публиката да знае што точно ќе се случи.

Хичкок бил мајстор на она што денес го нарекуваме суспенз, состојба во која гледачот знае дека нешто лошо може да се случи, но мора да чека да види кога и како. Неговото влијание е огромно. Девет негови филмови се внесени во американскиот Национален филмски регистар, а во 1979 година го добил признанието за животно дело од Американскиот филмски институт. Во 1971 година му била доделена и Почесна БАФТА.

Но, зад режисерот кој го направи стравот визуелен јазик постоел и човек кој умеел да застане пред нешто сосема спротивно пред убавината.

А потоа дошол Задар

Во мај 1964 година, Хичкок престојувал во Задар, во тогашниот хотел „Загреб“. Според задарските извори, бил сместен во собата 204, со поглед кон морето. И тогаш се случило нешто необично за човек чиј свет најчесто бил исполнет со сенки, страв и напнатост. Залезот го оставил воодушевен.

Според познатата изјава која денес е дел од туристичката историја на Задар, Хичкок рекол дека задарскиот залез е најубав на светот и неспоредливо поубав од оној во Ки Вест, Флорида.

Ки Вест, инаку, бил познат токму по своите залези, на кои туристите традиционално им аплаудирале. Но, според Хичкок, Задар го победил. И така, еден од најпознатите режисери на стравот оставил една од најубавите реченици за нешто што со страв нема никаква врска.

Следното утро – Хичкок пред објективот

Приказната не завршила со залезот. Следното утро Хичкок застанал пред објективот на познатиот задарски фотограф Анте Бркан. Од таа средба останала познатата фотографија на режисерот, која денес се чува како дел од визуелното наследство на градот. Токму Бркан успеал да го сними Хичкок во момент кој денес изгледа речиси како кадар од негов филм но овој пат без жртва, без убиец и без мистерија.

Само човек кој дошол да го види залезот.

Мајсторот на контрастот

Можеби токму тука е најубавиот парадокс во приказната за Хичкок. Целиот свој живот го посветил на создавање страв. Знаел дека најголемата напнатост често не доаѓа од она што го гледаме, туку од она што го очекуваме. Знаел како обична врата, скали, прозорец или птици на небото да претвори во нешто заканувачко. А сепак, кога го видел Јадранот како ја менува бојата под последните сончеви зраци, не барал никаква мистерија. Само гледал. И можеби токму затоа неговата реченица за Задар останала толку долго.

Хичкок еднаш ја опишал својата филмска филозофија со реченицата: „Драмата е живот од кој се исфрлени досадните делови.“

Во Задар, можеби за момент, животот не морал да има никаква драма. Бил доволен залезот.

Филмовите, Оскарите и животот зад камерата

Хичкок оставил повеќе од 50 долгометражни филмови, но неговото влијание врз кинематографијата е многу поголемо од бројката. Од „Психо“ и „Вртоглавица“ до „Прозорец кон дворот“, „Птиците“ и „Север-северозапад“, тој не само што режирал трилери – тој создал сопствен јазик на напнатост, во кој погледот, тишината, музиката и еден обичен предмет можат да бидат пострашни од самиот злосторник. Неговите филмови и денес се изучуваат како лекции по режија, монтажа и градење суспенз.

И покрај огромното влијание, Оскарот долго му бегал. Хичкок бил петпати номиниран за најдобар режисер, за „Ребека“, „Спасувачки чамец“, „Чаролија“, „Прозорец кон дворот“ и „Психо“, но ниту еднаш не ја освоил наградата. Во 1968 година Академијата сепак му го доделила Irving G. Thalberg Memorial Award, признание за исклучителен придонес во филмската индустрија. „Ребека“ во 1940 година го освоила Оскарот за најдобар филм, но наградата не му припаднала лично на Хичкок како режисер.

Надвор од камерите, неговиот живот бил многу помирен од светот што го создавал на филмското платно. Во 1926 година се оженил со Алма Ревил, која не била само негова сопруга туку и негов долгогодишен професионален соработник. Алма била сценаристка, монтажерка и советник на кој Хичкок му верувал, а нејзиното влијание врз неговите филмови било многу поголемо отколку што долго време се признаваше. Заедно имале една ќерка, Патриша, родена во 1928 година.

Хичкок бил исклучително приврзан кон семејството и, далеку од холивудската гламурозност, голем дел од слободното време го поминувал дома со Алма и Патриша. Архивските снимки зачувани во Академијата за филмски уметности и науки дури го прикажуваат во сосема поинакво издание како сопруг и татко, на одмор и во семејни моменти, далеку од студиото и филмските сетови.

127 години подоцна

Алфред Хичкок починал во 1980 година, но неговите филмови и денес се дел од филмската култура. Неговите техники се изучуваат, неговите сцени се анализираат, а неговото име стана синоним за филмскиот свет. Но во Задар останала една поинаква слика за него.

Не човекот зад камерата што го измислува следниот страв, туку човекот кој застанал крај прозорецот, го погледнал морето и сфатил дека понекогаш најсилниот филмски кадар не мора воопшто да биде филмски. Само сонце што заоѓа над Јадранот.