„Добриот сон пак се јавуваше, желбата за слобода и Сентерлевиот рид ништо не можеше да ја уништи во нашите малечки срца. Во нив имаше многу љубов, пријателе. Проклет да бидам, љубов.
Насекаде околу беше Големата вода, се колнам, тоа беше единственото нешто што ни остана од животот во домот. Што можевме поголемо, поубаво нешто да имаме?“ “ („Големата вода“)
На 13 август 1935 година, во селото Велгошти, во Охридско, е роден Живко Чинго, еден од најзначајните македонски раскажувачи, романописци и драмски автори на 20 век. Годинава се навршуваат 91 година од неговото раѓање. Во македонската книжевност се појавил кон крајот на 1950-тите, носејќи наративен свет во кој реалното и фантастичното се преплетуваат, а секојдневието добива необична, понекогаш чудесна и гротескна димензија. Критиката неговото творештво често го поврзува со магичниот реализам.
Од Велгошти до Скопје
Чинго го завршил основното образование во родното Велгошти, а гимназија во Охрид. Во 1959 година дипломирал на Филозофскиот факултет во Скопје, на групата за југословенска книжевност. Извесно време работел како професор по книжевност во охридската гимназија, а потоа се преселил во Скопје. Работел во весниците „Студентски збор“ и „Млад борец“, во Радиотелевизија Скопје и во Институтот за фолклор „Марко Цепенков“. Подоцна станал и долгогодишен директор на Драмата при Македонскиот народен театар.
Но, она по што најмногу ќе остане запаметен е неговиот книжевен свет.
Пасквелија, местото што не постои, а сепак живее
Во 1961 година ја објавил својата прва збирка раскази, „Пасквелија“, дело кое ќе стане еден од темелите на неговото творештво и еден од најпрепознатливите наслови во македонската книжевност. Пасквелија е измислено место, но во расказите на Чинго станува многу повеќе од тоа. Тоа е свет со сопствени правила, луѓе, стравови, суеверија, неправди и надежи. Во него се среќаваат фолклорот, локалната традиција, народниот говор и фантастичното, а границата меѓу реалноста и невозможното постојано се поместува.
Токму преку Пасквелија Чинго создава свој препознатлив книжевен универзум, во кој фантастичното не изгледа туѓо, туку како природен дел од секојдневниот живот.
Писател, драматург и хроничар на своето време
Чинго не пишувал само раскази. Автор е и на романите „Големата вода“ и „Сребрените снегови“, како и на повеќе драмски дела, меѓу кои „Образов“, „Македонска крвава свадба“ и „Баба Рога“. Особено место во неговото творештво има „Големата вода“, роман во кој детството, сеќавањето, стравот и идеолошките притисоци се испреплетуваат во приказна која и денес се чита како едно од значајните дела на македонската литература.
Неговиот јазик е едноставен и близок до народниот говор, но зад таа привидна едноставност често стојат иронија, црн хумор, симболика и силна критика на општеството.
Признание уште за време на животот
Во 1963 година Чинго станал член на Друштвото на писателите на Македонија, а подоцна бил избран и за член на Македонската академија на науките и уметностите. Неговите дела биле преведувани на повеќе јазици, меѓу кои српскохрватски, словенечки, албански, руски, полски, француски, унгарски и германски.
Иако неговото творештво е длабоко вкоренето во македонската средина, приказните на Чинго успеале да ја надминат локалната рамка. Во нив има нешто универзално: човекот со своите стравови, слабости, соништа и борба со светот во кој живее.
Починал само два дена пред својот 52. роденден
Живко Чинго починал на 11 август 1987 година во Охрид, само два дена пред својот 52. роденден. Тој временски парадокс и денес му дава необична симболика на календарот околу неговото име: 11 август ја одбележува неговата смрт, а само два дена подоцна, на 13 август, неговото раѓање.
Неговиот живот бил краток, но зад него останал книжевен свет кој продолжил да живее.
Пасквелија и денес не исчезнува
Во чест на писателот, од 1988 година во неговото родно Велгошти се одржува манифестацијата „Денови на Живко Чинго“, во рамки на која се доделува и награда за најдобар расказ што го носи неговото име. Споменик на Чинго има и на Мостот на уметноста во Скопје.
Деведесет и една година по неговото раѓање, Живко Чинго останува едно од задолжителните имиња кога се зборува за македонскиот расказ и македонската проза на 20 век. Неговиот свет можеби е измислен, но Пасквелија продолжува да живее токму затоа што во неа, зад чудесното и невозможното, лесно се препознава вистинскиот човек.
„Дувај во срцето, рече Целе, срцето е најважно. Ако ти се затопли срцето, сè ќе ти биде топло.“ („Нешто за сонцето и стапиците за волци“)