Метрополитенската област на Хелсинки, со околу 1,4 милиони жители, постави редок и импресивен рекорд – во период од 12 последователни месеци, меѓу 2024 и 2025 година, не е забележана ниту една жртва во сообраќајот. До моментот кога беше изработен извештајот на Euronews, поминале уште девет месеци без смртен случај на улиците на финската престолнина.
За споредба, во истиот временски период во Париз загинале 31 лице, меѓу кои возачи, пешаци, велосипедисти и мотоциклисти.
Четири децении систематска работа
Успехот не е случаен. Пред околу 40 години, градските власти започнале долгорочна стратегија за намалување на бројот на сообраќајни несреќи со смртни последици, со крајна цел – нивно целосно елиминирање.
„Подобрувањето на безбедноста на сообраќајната средина е важно, но подеднакво важни се и одговорното однесување на учесниците во сообраќајот, побезбедните возила, законската регулатива и сообраќајниот надзор“, вели сообраќајниот инженер Рони Утриајнен од Одделот за урбана средина на Град Хелсинки.
Тој посочува дека градот ги намалил ограничувањата на брзината, изградил подобра инфраструктура за пешаци и велосипедисти, ги стеснил коловозите, поставил дополнителни камери за контрола на брзината и инвестирал во квалитетен јавен превоз, со што се намалил бројот на патувања со автомобили.
Големи инвестиции во пешаци и велосипедисти
Во последните две децении, Хелсинки вложува значителни средства во изградба на тунели и мостови наменети исклучиво за пешаци и велосипедисти, особено во најфреквентните делови од градот. Според Марти Туленхеимо од Финската велосипедска федерација, чувството на безбедност значително се подобрило во последната деценија.
Минатата година градот инвестирал околу 35 милиони евра во велосипедска и пешачка инфраструктура, што претставува околу 13 проценти од вкупниот буџет за сообраќајни инвестиции.
Од 2030 година – без автомобили во центарот
Градските власти веќе подготвуваат нов чекор. Од 2030 година, приватните автомобили ќе бидат забранети во дел од централното градско подрачје околу Главната железничка станица. Според директорот на Финскиот совет за безбедност во сообраќајот, Паси Антероинен, најважно е граѓаните да ја прифатат идејата за побезбедни улици.
„Жителите на Хелсинки одлучија дека сакаат побезбеден град. Тоа е клучот“, истакнува тој.
Строги правила и нулта толеранција
Уште пред дваесетина години, Хелсинки воведе ограничување од 30 километри на час на поголемиот дел од градските улици. Денес градот располага со 70 автоматски камери за контрола на брзината, а полицијата редовно спроведува контроли за брзина и возење под дејство на алкохол или дрога.
Началникот на сообраќајната полиција Денис Пастерштајн нагласува дека важна улога имаат и кампањите на социјалните мрежи.
„Минатата година нашите објави имаа околу 30 милиони прегледи. Тоа има многу поголемо влијание врз однесувањето на возачите отколку една обична казна“, вели тој.
Пример за Европа
Европската Унија преку стратегијата „Vision Zero“ има цел до 2050 година бројот на загинати во сообраќајот да се приближи што е можно повеќе до нула. Според финските експерти, искуството на Хелсинки покажува дека тоа е достижна цел доколку постои долгорочна стратегија, политичка волја и континуирани инвестиции.
„Целта беше поставена пред 40 години, а денес е реалност. Ако треба да издвојам една мерка што секој град може веднаш да ја преземе, тоа е намалувањето на ограничувањето на брзината“, порачува инженерот Рони Утриајнен.
