Неговото признание повторно отвори жестока дебата во книжевниот свет, особено затоа што организаторите на истата награда претходно отстраниле друг автор од конкуренцијата поради сомневања дека користел вештачка интелигенција.
Прашањето што сега се поставува е едноставно: каде е границата меѓу користење технологија како помошно средство и создавање литература со вештачка интелигенција?
Три пати користел ChatGPT и добил награда
Жанада, 62-годишен француски писател, на 3 ноември ја освои наградата „Гонкур“ за романот „L’Inconnu du quai de Javel“, кој се занимава со нерасветленото убиство на млада жена во Париз во 1949 година.
Неговата книга ја добила наградата уште во првиот круг гласање.
Следниот ден, во интервју за француското радио France Inter, писателот објаснил дека трипати користел вештачка интелигенција.
Првиот пат ја искористил за создавање една реченица што намерно ја вметнал во романот како загатка за читателите.
Вториот пат употребил одговори од ChatGPT за да ја исмее склоноста на технологијата да дава бесмислени одговори на технички прашања.
Третиот пат се послужил со вештачка интелигенција за техничко истражување потребно при пишувањето.
Интересно е што употребата на технологијата не била целосно скриена. Дел од неа веќе бил опишан во самиот роман, а авторот им открил на членовите на жирито која реченица ја напишал ChatGPT. Académie Goncourt+1
Друг писател бил отстранет од конкуренцијата
Случајот предизвика дополнителни реакции поради претходниот спор околу канадско-хаитскиот писател Телисон Орелиен.
Неговиот роман „C’était ça ou mourir“ бил отстранет од изборот за наградата „Гонкур“ поради сомневања дека значителен дел од текстот бил создаден со вештачка интелигенција.
Авторот негирал дека неговиот роман бил напишан од ВИ, но подоцна неговиот издавач соопштил дека дополнителните проверки покажале употреба на технологијата и ја прекинал соработката со него.
Така, во една иста година, еден писател бил исклучен од натпреварот поради спорната употреба на вештачка интелигенција, додека друг ја добил наградата и отворено зборувал за нејзиното користење.
Сепак, постои важна разлика: во случајот на Жанада станува збор за ограничена употреба, додека кај Орелиен сомневањата се однесувале на значително поголемо учество на вештачката интелигенција во создавањето на текстот. The Guardian+1
Може ли машината да биде писател?
Жанада смета дека употребата на вештачка интелигенција не може едноставно да се забрани или игнорира.
Според него, писателите треба да научат како да ја користат технологијата, но не и да дозволат таа да ги замени.
Тој смета дека вештачката интелигенција може да помогне при истражување, проверување информации и технички задачи, но дека човечкото искуство, сеќавањата и чувствата остануваат суштински дел од литературата.
Неговите изјави наидоа на различни реакции. Некои читатели го прифаќаат користењето вештачка интелигенција како современа верзија на пребарувач или дигитален асистент, додека други сметаат дека книжевното творештво треба да биде целосно човечко.
Дали книжевните награди ќе мора да воведат нови правила?
Случајот во Франција открива проблем што допрва ќе станува поважен.
Ако писател користи ChatGPT за истражување, тоа тешко може да се изедначи со ситуација во која цел роман е генериран од вештачка интелигенција. Но, што ако технологијата напише еден пасус, неколку страници или цело поглавје?
Каде точно започнува машинското авторство?
Книжевните институции, издавачите и жирито на престижните награди ќе мора сè почесто да одговараат на овие прашања.
Засега, француската книжевна сезона во 2026 година покажа дека вештачката интелигенција не е само тема на романите, туку станува и дел од процесот на нивното создавање.
А наградата „Гонкур“ отвори дебата што оди многу подалеку од книжевноста: дали е поважно кој го напишал текстот или колку од него е напишано со помош на машина?
