Откритието укажува дека древните Скити можеби користеле канабис за време на погребни ритуали, а истражувачите не ја исклучуваат можноста растението да било поврзано и со човечки жртвувања.
Резултатите од истражувањето, објавени на 5 ноември во научното списание Science, претставуваат најстар директно датиран археолошки доказ за употреба на канабис поради неговите психоактивни својства.
Тајната на гробницата во Долината на кралевите
Откритието е направено на археолошкиот локалитет Тунуг 1, во долината Ујук во руската република Тува. Станува збор за огромна погребна могила со пречник од околу 140 метри, во која биле погребувани припадници на високите слоеви на скитското општество.
Скитите биле номадски народи познати по вештините во јавањето, војувањето и обработката на злато. Нивните погребни обичаи биле сложени, а гробниците на владетелите често содржеле оружје, украси, скапоцени предмети и останки од жртвувани животни.
Во оваа гробница археолозите пронашле остатоци од десетици коњи, но и човечки коски, што укажува на можноста дека погребните церемонии вклучувале и човечки жртви.
Човечка коса стара речиси три милениуми го открила канабисот
Истражувачкиот тим, предводен од археологот Џино Каспари од Универзитетот во Берн, анализирал примероци од извонредно зачувана човечка коса.
Во нив биле откриени траги од канабинол, соединение што настанува при разградување на THC, главната психоактивна состојка на канабисот.
Ова е особено важно бидејќи самото присуство на семиња во гробницата не е доволен доказ дека растението било користено за опивање. Во античките општества канабисот се употребувал и за производство на масло, влакна и други материјали.
Но, комбинацијата од семиња и хемиски траги во човечката коса ги навела истражувачите да заклучат дека канабисот најверојатно бил користен и поради неговото дејство врз свеста. Сепак, дел од независните експерти предупредуваат дека анализата не докажува со целосна сигурност дали супстанцијата била внесена во организмот или потекнува од надворешна изложеност. AP News+1
Дали канабисот бил користен за смирување на човечките жртви?
Најинтригантното прашање е поврзано со можната улога на канабисот во погребните церемонии.
Според Каспари, една од хипотезите е дека растението било користено за религиозни ритуали, но постои и помрачна можност: канабисот можел да служи за смирување на луѓето што требало да бидат жртвувани.
Таквата претпоставка произлегува од присуството на човечки останки и голем број жртвувани коњи во гробницата.
Сепак, научниците нагласуваат дека ова е хипотеза, а не докажан историски факт. Не е познато кој го консумирал канабисот, во каква количина, ниту дали бил пушен, јаден или вдишуван за време на церемониите.
Херодот пишувал за истите обичаи пред повеќе од 2.400 години
Интересно е што новото откритие се поврзува со записите на античкиот грчки историчар Херодот.
Тој во петтиот век пред нашата ера опишувал како Скитите фрлале канабис врз вжештени камења и го вдишувале чадот за време на своите обреди.
Досега најстарите сигурни археолошки траги од ваквата употреба потекнувале од гробници во западна Кина, стари околу 2.500 години. Новото откритие во Сибир ја поместува хронологијата за приближно три века наназад.
Тоа не значи дека луѓето првпат користеле канабис пред 2.800 години, туку дека научниците сега располагаат со постар директно датиран доказ за неговата психоактивна употреба.
Што уште може да открие гробницата?
Научниците сега го проучуваат и генетскиот материјал од пронајдените семиња. Неговата извонредна зачуваност може да помогне да се утврди како растението се ширело низ Азија и кога луѓето почнале намерно да го одгледуваат.
Засега не е утврдено дали древните Скити одгледувале канабис со поголема концентрација на психоактивни соединенија или едноставно користеле диви растенија што растеле во нивната околина.
Но, откритието веќе покажува дека односот меѓу човекот и канабисот има многу подолга и посложена историја отколку што претходно можело директно да се докаже.
