Основната бруто-плата за функцијата гувернер на Народната банка, според јавно објавените податоци од мај 2025 година, изнесува 202.097 денари месечно.

Во меѓувреме, за физичките лица е утврден лимит од 10.000 денари неделно за подигање средства од сметките во Алта банка, а компаниите што имаат сметки во Алта банка АД Битола се соочуваат со ограничувања во користењето на сопствените средства. Иако имаат пари на сметките, не можат да вршат трансфери кон други банки за исплата на плати, плаќање фактури и подмирување обврски кон државата.

Според одлуките на Народната банка, кои ги соопшти гувернерот Трајко Славески, правните лица можат да префрлаат средства без ограничување на износот само меѓу сметки во рамките на Алта банка.

Тоа значи дека компанија може да плати фактура на добавувач доколку и тој има сметка во истата банка. Доколку добавувачот користи друга банка, трансферот е привремено ограничен.

Од Народната банка тврдат дека сè уште се разгледуваат решенија за исплата на платите и подмирување на даноците и придонесите, имајќи предвид дека законскиот рок е до 15-ти во месецот.

Дополнителен проблем е нефункционирањето на електронското и мобилното банкарство и недостапноста на дел од експозитурите. Така, и плаќањата што формално се дозволени не се секогаш практично изводливи.

Како се стигна до ограничувањата?

Проблемите започнаа по одлуката на Народната банка на Србија да ѝ ја одземе дозволата за работа на Алта банка Белград поради влошената финансиска состојба.

Белградската банка поседува 95,336 проценти од капиталот на Алта банка АД Битола.

По случувањата во Србија, македонската Народна банка ја одзеде согласноста за квалификуваното учество на белградската банка во капиталот на битолската банка и воведе привремени ограничувања во работењето.

Со овие мерки се ограничени трансферите на средства надвор од банката, додека внатрешните плаќања остануваат дозволени.

Истовремено, Народната банка најави постапка за промена на сопственичката структура. Белградската банка има рок од десет дена сама да ги продаде акциите што ги поседува. Доколку тоа не се случи, Народната банка ќе ја преземе постапката за нивна продажба преку Македонската берза.

Фирмите имаат пари, но обврските им доспеваат

Ограничувањата најдиректно ги погодуваат компаниите што ги користат сметките во Алта банка за редовното работење.

За нив проблемот не е нужно недостигот од средства, туку неможноста тие средства да ги користат за плаќања кон други банки.

Во изјава за „Колегиум“, Зоран Трајчевски, сопственик на мал бизнис со грејни тела, посочува дека неговата фирма има доволно средства на сметката, но не може да исполни договорена финансиска обврска.

Тој го отвора прашањето кој ќе ги сноси евентуалните пенали и дополнителни трошоци поради доцнењето.

Проблемот е особено значаен за фирмите што имаат обврска да исплатат плати, даноци и придонеси. Иако Народната банка најавува дека разгледува можни решенија, засега нема прецизиран рок кога овие плаќања ќе бидат целосно овозможени.

Граѓаните можат да подигнат до 10.000 денари неделно

За физичките лица е утврден лимит од 10.000 денари неделно за подигање средства од сметките во Алта банка.

Гувернерот Славески објасни дека лимитот е определен имајќи ги предвид просечната плата и просечната пензија во Македонија.

Ограничувањето важи за пристапот до сопствените средства, а не за висината на депозитите што граѓаните ги поседуваат во банката.

Во исто време, клиентите и понатаму имаат обврски за отплата на кредитите, плаќање режиски трошоци и други финансиски задолжувања.

Останува отворено прашањето како ќе се третираат евентуалните доцнења доколку клиентите не можеле навремено да извршат плаќање поради ограничувањата и недостапноста на банкарските услуги.

Се чека решение за платите и обврските кон државата

Народната банка наведува дека мерките се привремени и дека се работи на воспоставување на електронското и мобилното банкарство, но не е соопштен конкретен датум за нормализирање на трансферите кон други банки.

Не е прецизирана ниту посебна постапка преку која компаниите ќе можат да ги извршат обврските за плати, даноци и придонеси доколку ограничувањата продолжат.

Промената на сопственичката структура се посочува како важен чекор кон стабилизирање на работењето на Алта банка АД Битола, но постапката за продажба на акциите и понатаму е во тек.

За компаниите и граѓаните, во меѓувреме, клучни остануваат три прашања: кога ќе можат непречено да располагаат со средствата, како ќе ги исполнат тековните финансиски обврски и како ќе се постапува со евентуалните трошоци предизвикани од ограничувањата.