Европејците не се откажале од идејата за посилна и пообединета Европа, но сè потешко можат да замислат како да се стигне до неа. Тоа е главниот заклучок на новото истражување „Future Nostalgia: Europe’s Unfinished Song“, објавено од Европскиот совет за надворешни односи (ECFR) и Европската културна фондација.

Истражувањето се темели на 5.834 интервјуа со граѓани од Франција, Германија, Италија, Холандија, Полска и Обединетото Кралство, спроведени во април и мај 2026 година. Истражувачите оваа појава ја нарекуваат „јаз во имагинацијата“ – луѓето ја посакуваат Европа што би била посилна, пообединета и понезависна, но се сомневаат дека таквата Европа навистина може да стане реалност.

68 отсто ја гледаат Европа во надолна линија

На прашањето како би му ја опишале денешна Европа на пријател кој се разбудил по пет години, во просек 68 отсто од испитаниците зборувале за општо влошување на состојбата или за губење на чувството на нормалност. Само 12 отсто ја опишале сегашната состојба како период на будење, можност или обновување. Најизразен песимизам е забележан во Франција, додека во Полска почесто се појавувале одговори дека кризите би можеле да ја поттикнат Европа да стане посилна.

Во исто време, најголем предизвик за Европа за испитаниците се војната и безбедноста. Економските притисоци се втор најчесто споменуван проблем.

Европа е посакувана, но довербата е разнишана

И покрај песимизмот, истражувањето не покажува отфрлање на европскиот проект. Кога биле прашани како би сакале да изгледа Европа за 20 години, испитаниците најчесто посочувале поголема политичка и институционална поврзаност, мир и безбедност, како и поголем просперитет и заедничка благосостојба.

Според истражувачите, токму тука се наоѓа парадоксот: значаен дел од граѓаните сакаат посилна Европа, но не веруваат дека постои убедлив пат од сегашната состојба до таквата иднина.

Европската културна фондација посочува дека особено голема е групата што истражувачите ја нарекуваат „неодлучни“ или „несигурни“. Тие во голема мера се идентификуваат со Европа и поддржуваат поголема европска соработка, но се сомневаат дека визијата за Европа што ја посакуваат може да се реализира.

Бавноста е една од најголемите фрустрации

Еден од повторливите мотиви во одговорите е незадоволството од бавноста на европското одлучување. Испитаниците често ја опишуваат Европа како премногу бавна кога треба да реагира на кризи. Ова особено се појавува во Германија и Холандија.

Друг проблем е јазот меѓу европските вредности и нивната практична примена. Дел од испитаниците сметаат дека Европа не е доследна на принципите што ги застапува. Истражувањето покажува и проблем со видливоста на европските резултати: 44 отсто од испитаниците не можеле да наведат ниту една неодамнешна европска иницијатива или институција како позитивен пример за успешно дејствување.

Проблемот не е само во довербата, туку и во визијата

Авторот на истражувањето, Паул Зерка од ECFR, смета дека резултатите не треба автоматски да се толкуваат како раст на евроскептицизмот. Според истражувањето, многу граѓани и понатаму ја сакаат идејата за силна Европа. Она што го загубиле е уверувањето дека таа идеја може да биде претворена во конкретна политичка реалност.

Истражувачите затоа зборуваат за „јаз во имагинацијата“: граѓаните можат да ја замислат Европа што ја сакаат, но тешко можат да замислат веродостоен пат до неа. Истражувањето заклучува дека европските институции би можеле да го намалат тој јаз не само со големи визии, туку и со конкретни резултати што граѓаните можат да ги препознаат во секојдневниот живот.