Африканскиот континент полека се раздвојува, а ново научно истражување покажува дека процесот во источна Африка е понапреднат отколку што се сметаше. Во областа Туркана, која се протега низ Кенија и Етиопија, Земјината кора на места е истенчена на само 13 километри. Тоа не значи дека Африка наскоро ќе се подели на два континента. Станува збор за геолошки процес што се одвива со текот на милиони години, но новите податоци откриваат дека еден од неговите клучни стадиуми веќе е достигнат.
Кората е многу потенка од очекуваното
Земјината површина постојано се менува поради движењето на тектонските плочи. Источноафриканскиот раседен систем е едно од најдобрите места на планетата за проучување на процесот на раздвојување на континентална кора. Африканската плоча во ова подрачје постепено се раздвојува на Нубиската плоча, која го опфаќа најголемиот дел од континентот, и Сомалиската плоча на исток, која го опфаќа и Мадагаскар.
Истражувањето објавено во списанието „Нејчр комуникејшнс“ се фокусира на раседот Туркана, кој се протега стотици километри низ Кенија и Етиопија.
Со анализа на сеизмички мерења, научниците утврдиле дека Земјината кора во централниот дел на раседот е дебела само околу 13 километри. На неговите рабови, дебелината надминува 35 километри. Според геонаучникот Кристијан Роуан од Универзитетот „Колумбија“, тоа покажува дека раздвојувањето во источна Африка е понапредно отколку што претходно било препознаено.
Кога континентот почнува да се „отвора“?
Кога континенталната кора во активен расед ќе се истенчи под приближно 15 километри, започнува фаза што геолозите ја нарекуваат стеснување. Колку повеќе се истенчува кората, толку станува послаба, што дополнително го олеснува нејзиното раздвојување.
Следната фаза е позната како океанизација. Ако процесот продолжи милиони години, кората може дополнително да се истенчи, а магмата да се издигне кон површината и да создаде нова океанска кора. На крајот, вдлабнатината би можела да биде исполнета со вода од Индискиот Океан, создавајќи нов морски простор.
Таков процес веќе може да се набљудува во областа Афар, во североисточна Африка, каде раздвојувањето на континентот е во понапредна фаза.
Геолошката промена можеби влијаела и врз зачувувањето на човечките предци
Истражувањето има и друга интересна димензија. Научниците проценуваат дека раседот Туркана влегол во фазата на стеснување пред околу четири милиони години. Тоа временски се совпаѓа со периодот од кој потекнуваат дел од најстарите фосили на хоминини пронајдени во регионот.
Истражувачите не тврдат дека геолошките промени директно ја предизвикале човечката еволуција. Наместо тоа, тие предлагаат дека раздвојувањето на Земјината кора можело да создаде услови во кои остатоците од древните организми полесно се таложеле и зачувувале. Побрзото наталожување на седименти можело да создаде дебели слоеви богати со фосили. Тоа би можело да објасни зошто областа Туркана има толку богат палеоантрополошки запис.
Со други зборови, геологијата можеби не го направила регионот „поважен“ за човечките предци, туку помогнала трагите од нивното постоење да останат зачувани милиони години.
Африка нема да се раздели во блиска иднина
Иако научното откритие звучи драматично, промената треба да се гледа на геолошка временска скала. Создавањето нов океан би траело милиони години. За луѓето денес, движењето на тектонските плочи е речиси незабележливо, но во текот на милиони години тие бавни промени можат целосно да го изменат изгледот на континентите.
Источна Африка затоа претставува своевидна природна лабораторија во која научниците можат да набљудуваат како континентална кора постепено се истенчува и преминува кон процес што, во далечната иднина, може да доведе до создавање нов океан.
