Некаде меѓу долината на Вардар и студените замоци на северна Шкотска се протега една необична семејна легенда. Таа раскажува дека предците на славниот клан Гордон потекнувале од древен град во Македонија, од каде што тргнале на долго патување низ Европа пред нивното име да стане дел од шкотската историја.

Нема зачувана повелба што го опишува нивното заминување. Нема родослов што непрекинато ги поврзува Македонија и Шкотска. Останале само сличноста на имињата, старите хроники и преданието што одбива да исчезне.

За еден од најмоќните шкотски кланови, можеби и тоа било доволно.

Градот од кој наводно започнало патувањето

Во старите прикази за потеклото на семејството се појавува град во Македонија наречен Гордонија. Најверојатно станува збор за античката Гординија или Гортинија, населба што античките автори ја сместувале во долината на Аксиј, денешен Вардар.

Нејзината точна местоположба долго била предмет на расправа. Дел од истражувачите ја поврзуваат со просторот околу денешна Гевгелија и археолошкиот локалитет Вардарски Рид, додека други ја лоцираат малку подалеку на југ, во близина на денешниот македонско-грчки граничен појас.

Според легендата на Гордон, предците на кланот ја напуштиле оваа област, заминале кон Галија, а потоа стигнале во Нормандија. Оттаму, во времето на големите нормански преселувања, нивните потомци се населиле во Британија.

Патувањето е долго, растојанието огромно, а празнините меѓу одделните епохи уште поголеми. Сепак, приказната за Македонија нашла место во неколку стари шкотски генеалогии. Авторите ја наведувале како една од можните верзии за потеклото на семејството, заедно со преданијата што ги воделе Гордон од Нормандија, Фландрија или Шпанија.

Некои историчари уште тогаш ги нарекувале овие приказни фантастични. Но не ги премолчеле.

Историјата ги наоѓа Гордон во Берикшир

Она што може да се документира започнува многу подоцна и многу подалеку на север.

Првата сигурна трага води до Ричард де Гордон, земјопоседник во областа Мерс, денешен Берикшир, на шкотската граница со Англија. Меѓу 1150 и 1160 година тој им подарил земја на монасите од опатијата Келсо. Повелбата е најраниот цврст доказ за присуството на семејството во Шкотска.

Од тој момент приказната излегува од маглата.

Најприфатеното толкување е дека Гордон биле семејство со англо-норманско потекло или дека презимето го добиле според земјата Гордон во Берикшир. Постои и верзија според која дошле од местото Гурдон во Нормандија.

Но ниту една од овие можности не објаснува целосно како во старите родослови се појавила Македонија. Дали станувало збор само за обид благородничката лоза да добие подревно и повозвишено потекло? Дали сличноста меѓу имињата Гордон и Гординија ја создала легендата? Или зад преданието се крие далечен настан за кој документите одамна исчезнале?

Историјата тука запира. Легендата продолжува.

Не биле родени како Хајлендери

Иако денес Гордон се смета за еден од големите хајлендски кланови, неговите први познати имоти се наоѓале во шкотските Низини.

Преселбата кон север започнала со сер Адам Гордон, приврзаник на кралот Роберт Брус во борбата за шкотска независност. Како награда за неговата лојалност, во 1318 година добил земја во Стратбоги, во Абердиншир.

Таму започнало вистинското издигнување на семејството.

Од погранични земјопоседници, Гордон постепено станале господари на голем дел од североисточна Шкотска. Нивната моќ се ширела околу Хантли, а замокот Хантли станал историско седиште на кланот.

Во 15 век директната машка линија згаснала. Наследничката Елизабет Гордон се омажила за Александар Сетон, а нивните потомци го презеле презимето Гордон. Во 1449 година нивниот син станал првиот гроф од Хантли, со што името продолжило да живее и покрај прекинот на машката линија.

Во следните векови Гордон биле војници, земјопоседници, кралски сојузници, католички благородници и јакобити. Нивните припадници понекогаш се бореле и на спротивни страни, но семејното име останало едно од највлијателните во Шкотска.

Не потекнувале од Хајлендс, но со вековите станале негов неразделен дел.

„Истрајуваме“

Мотото на кланот е Bydand, стар шкотски збор што најчесто се преведува како „истрајуваме“, „остануваме“ или „стоиме цврсто“.

На грбот се наоѓа глава на елен, а со името Гордон е поврзано и преданието за дивата свиња. Според легендата, еден далечен предок на семејството спасил шкотски крал од напад на вепар. Во чест на подвигот, главите на диви свињи станале дел од семејната хералдика.

Во 1794 година бил формиран полкот „Гордон Хајлендерс“, кој го пренел името на кланот низ боиштата на Британската Империја. Препознатливиот тартан во сина, зелена, црна и жолта боја станал еден од неговите највидливи симболи.

Така семејството што историски се појавило на границата со Англија конечно станало симбол на шкотскиот север.

Од кланот до познатото шише џин

Името Гордон денес го препознаваат и луѓе што никогаш не слушнале за Хантли, Берикшир или Гординија.

Во 1769 година Александар Гордон, човек со шкотско потекло, отворил дестилерија во лондонскиот Саутварк. Неговата цел била да создаде џин достоен за семејното име. Рецептот со смрека, коријандер, ангелика и други билки останал строго чувана тајна, а Gordon’s со текот на времето станал еден од најпознатите џинови во светот.

Нема цврст доказ дека Александар Гордон бил припадник на главната благородничка линија од Хантли. Врската, сепак, не завршува со заедничкото презиме.

На шишето и денес се наоѓа дива свиња, симбол што ја повикува токму старата легенда за членот на кланот Гордон кој го спасил шкотскиот крал. Така едно средновековно предание преживеало и на етикетата на пијалак што се продава низ целиот свет.

Легенда што историјата не ја потврдила, но не ја ни избришала

Ништо од досега откриените документи не докажува дека предците на кланот Гордон навистина тргнале од античка Македонија. Меѓу древната Гординија и првиот познат Гордон во Шкотска стои празнина подолга од илјада години.

Но старите семејства ретко живеат само од она што може да се најде во архивите. Нивниот идентитет го создаваат и приказните што ги пренесуваат, симболите што ги чуваат и местата за кои веруваат дека некогаш биле нивни.

Денес името Гордон стои на шкотски замоци, тартани, воени полкови и на едно од најпознатите шишиња џин. Дивата свиња на етикетата потсетува на една легенда, а длабоко во семејното предание останала уште една: Македонија како далечна почетна точка на патувањето.

Можеби станува збор само за случајна сличност меѓу две имиња. Можеби некој стар родословец сакал на семејството да му подари античко потекло. А можеби во приказната преживеало зрно вистина што времето го оставило без докази.

По толку векови, кланот Гордон сè уште стои цврсто зад своето мото: Bydand.

А легендата за Македонија сè уште трае.