Унгарската јавна телевизија М1 направи невиден чекор, прекина со редовната програма и со порака на црн екран се извини за годините известување под влијание на политичката пропаганда. „Јавните медиуми не смеат да лажат. Се извинуваме што го правевме тоа со години. Јавните медиуми сега ќе бидат реорганизирани за да бидат независни и веродостојни во иднина“, стоеше во пораката што беше емитувана на каналот.
Овој потег е дел од најавената реформа на јавниот медиумски систем по победата на новата влада на премиерот Петер Маѓар, кој во кампањата вети дека ќе го промени начинот на функционирање на медиумите контролирани од државата.
Крај на ерата на државна пропаганда?
Со години јавните медиуми во Унгарија беа обвинувани од критичарите дека се претворени во алатка на владата на Виктор Орбан, со силно политички обоено известување и ограничен простор за опозициски ставови. Критичарите тврдат дека програмите често ширеле антимигрантска реторика, напади врз Европската Унија, критики кон невладини организации и негативни прикази за Украина и западните сојузници.
По промената на власта, новата администрација најави дека јавните медиуми треба да станат независни и професионални.
Отпуштени директори, ново раководство
По прекинот на програмата, следеа и кадровски промени. Од функциите беа сменети клучни луѓе во информативниот сектор на М1, меѓу кои и директорот Жолт Немет, познат по остриот стил на политичко известување. Привремено раководство е назначено, а новите позиции во медиумскиот холдинг MTVA треба да бидат пополнети преку јавни конкурси и со учество на професионални тела.
По неколку часа црн екран, М1 започна нова програма во 19:56 часот, време кое симболично ја одбележува унгарската антикомунистичка револуција од 1956 година.
Наместо политички вести, беше емитуван филмот „Сведок“ од 1979 година, сатирично дело за пропагандата и апсурдите на политичкиот систем во времето на сталинизмот.
Орбан: „Ова е самоволие“
Поранешниот премиер Виктор Орбан ја критикуваше реформата, нарекувајќи ја „уште еден чекор од самоволието на партијата Тиса“.
Поддржувачите на промените, пак, велат дека станува збор за историски момент за унгарските медиуми и можност за враќање на довербата во јавниот сервис. Под власта на Орбан, медиумскиот систем во Унгарија беше значително променет. Јавните медиуми беа обединети во холдингот MTVA, а голем број независни новинари ги напуштија редакциите или беа отпуштени.
Во 2018 година, голем број провладини медиуми беа обединети во Централноевропската фондација за печат и медиуми (KESMA), што дополнително ја засили контролата на владејачките структури врз медиумскиот простор.
Новата влада сега најавува целосна промена на моделот, од медиуми како политички инструмент кон јавен сервис со поголема независност и професионални стандарди.
