Меѓународниот ден на Caps Lock се одбележува на 22 октомври, откако програмерот Дерек Арнолд од американската сојузна држава Ајова го прогласил во 2000 година како пародија на навиката текстот да се пишува целосно со големи букви. Шегата опстана повеќе од четврт век, а копчето што го слави и денес е еден од најбрзите начини на интернет да оставиме впечаток дека викаме.

Копчето што го наследивме од машината за пишување

Пред Caps Lock постоело Shift Lock, копче на механичките машини за пишување. Тоа не било електронски прекинувач, туку механизам што физички го поместувал склопот со буквите за на лентата со мастило да удираат големите букви.

Компјутерските тастатури ја задржале оваа функција, иако за многу корисници таа денес е извор на случајни грешки, особено при внесување лозинки. Затоа со години се појавуваат предлози копчето да се отстрани или да му се додели друга функција. „Гугл“, на пример, на првиот прототип на „Хромбук“ го заменил со копче за пребарување.

Од „нетикета“ до отказ поради големи букви

Идејата дека пишувањето со големи букви е еквивалент на викање е постара од социјалните мрежи. Уште во 1995 година, правилата за однесување на интернет објавени во техничкиот документ RFC 1855 советувале да се користат големи и мали букви, бидејќи текстот напишан само со големи букви изгледа како викање.

Ова правило толку се вкоренило што во 2007 година една сметководителка во Нов Зеланд добила отказ, меѓу другото, поради електронски пораки напишани со големи букви и црвен текст. Подоцна, надлежното тело за работни односи оценило дека отказот бил неоправдан и ѝ досудило обештетување.

Денот на Caps Lock се одбележува и на 28 јуни, датум поврзан со американскиот телевизиски продавач Били Мејс, познат по гласните реклами.

Кирилицата има големи букви, но многу писма немаат

Арнолд го замислил празникот како потсмев на тесноградоста и навиката да се наметнуваат непотребни правила во дигиталната комуникација. Неговата поента била дека голем дел од светското население користи писма што не прават разлика меѓу големи и мали букви, како кинеското писмо и арапското писмо.

Значи, толкувањето на големите букви како викање е конвенција карактеристична за одредени писмени системи, меѓу кои латиницата и кирилицата, а не универзално правило.

Македонските корисници добро го познаваат овој феномен. Доволно е да се отворат коментарите под вест за цените на струјата или за изборите: реченица напишана со големи букви, три извичника и емоџи на крајот.

Во писмената комуникација го немаме тонот на гласот, па се обидуваме да го надоместиме со типографијата. Големите букви го пренесуваат она што во разговор би го изразиле со поглед, интонација или јачина на гласот. Но, без дополнителните нијанси на говорот, пораката често звучи поостро отколку што сме имале намера.

Арнолд, пак, советувал на празникот да се гледа со хумор, наместо да се користи како изговор за отфрлање на правописните правила.