Дел од владините портали, образовните и здравствените веб-страници беа привремено исклучени поради опасност од хакерски напади. Пропустите, откриени со помош на вештачка интелигенција, покажуваат колку е ранлива дигиталната инфраструктура од која зависат милиони граѓани.

Европа се соочи со невообичаена дигитална закана откако истражувачи, користејќи вештачка интелигенција, открија две сериозни безбедносни слабости во PHP, еден од најкористените програмски јазици за изработка и функционирање на веб-страници.

На 21 октомври 2026 година, владини институции, училишта, болници и други организации во повеќе европски земји привремено исклучија дел од своите интернет-услуги како превентивна мерка.

Причината е опасноста злоупотребата на откриените пропусти да им овозможи на напаѓачите далечински да извршуваат програмски код на ранливите сервери, дури и без претходно да се најават во системот.

Според Ројтерс и Асошиејтед прес, европските и американските институции за кибербезбедност издадоа итни предупредувања, повикувајќи ги организациите веднаш да ги ажурираат своите системи.

Два програмски пропусти ја активираа тревогата

Безбедносните слабости се означени како CVE-2026-109618 и CVE-2026-109619.

Двата пропуста добија оценка 9,2 од максимални 10 според меѓународниот систем CVSS, што ги сместува во категоријата критични ранливости.

Опасноста произлегува од можноста напаѓач да ја искористи грешката во обработката на меморијата и барањата кон серверот за да добие неовластен пристап.

Во зависност од конфигурацијата на нападнатиот систем, последиците би можеле да бидат сериозни – од нарушување на функционирањето на веб-страницата до кражба, измена или бришење податоци.

PHP е програмски јазик што се користи во голем број веб-апликации, системи за управување со содржини и интернет-портали.

Затоа безбедносен проблем во неговата основа може истовремено да погоди многу различни организации.

Исклучени веб-страници во пет европски земји

По предупредувањето, дел од институциите одлучија привремено да ги прекинат јавните интернет-услуги додека се спроведуваат безбедносните ажурирања.

Меѓу погодените земји се Германија, Франција, Белгија, Холандија и Финска.

Според меѓународните агенции, превентивно беа исклучени веб-страници на државни институции, училишта, здравствени установи и други јавни служби.

Во Холандија беа преземени мерки за заштита на повеќе јавни портали, додека и финските власти привремено ограничија дел од своите интернет-услуги.

Слични мерки беа преземени и во Белгија.

Важно е да се нагласи дека исклучувањето на веб-страниците не значи дека тие биле успешно хакирани.

Напротив, во голем дел од случаите станува збор за превентивна реакција со цел да се спречи евентуален напад.

Вештачката интелигенција помогнала да се открие опасноста

Особено интересен е начинот на кој биле откриени слабостите.

Истражувачите користеле системи засновани на вештачка интелигенција за анализа на програмскиот код и откривање грешки што можеле да останат незабележани при вообичаени безбедносни проверки.

Според информациите објавени од Google Cloud, истражувачите на компанијата Wiz користеле повеќе модели на вештачка интелигенција при откривањето и анализата на пропустите.

Меѓу нив била и технологијата Gemini, која помогнала во идентификацијата на ранливостите, проверката на нивната сериозност и тестирањето на безбедносните поправки.

Асошиејтед прес објави дека и OpenAI учествувал во поширока истражувачка и координациска соработка со компании и експерти за кибербезбедност.

Овој случај покажува дека вештачката интелигенција може да има важна улога во навременото откривање безбедносни проблеми, но и дека истите технологии го менуваат начинот на кој се развиваат и анализираат киберзаканите.

Итно објавени безбедносни ажурирања

Развојниот тим на PHP на 21 октомври објави четири ажурирани верзии што ги отстрануваат откриените слабости.

Станува збор за PHP 8.5.12, 8.4.27, 8.3.36 и 8.2.35.

Во официјалното предупредување се повикуваат сите администратори што користат ранливи верзии веднаш да ги ажурираат серверите.

Особено внимание е посветено на системите што користат Apache со модулот mod_php, каде што ризикот од злоупотреба е оценет како највисок.

За постарите верзии на PHP, кои повеќе не добиваат редовна поддршка, организациите треба да побараат соодветни решенија од своите добавувачи или да преминат на поддржани верзии.

Безбедносните експерти предупредуваат дека одложувањето на ажурирањата може да го продолжи периодот на изложеност на напад.

Дали се загрозени и личните податоци на граѓаните?

Потенцијалната сериозност на пропустите е голема затоа што ранливите сервери можат да обработуваат чувствителни информации.

Тоа може да вклучува кориснички сметки, деловни информации и други податоци што се чуваат во поврзаните системи.

Сепак, самото постоење безбедносна слабост не докажува дека дошло до кражба на податоци.

За таков заклучок потребни се докази за успешен напад и конкретна компромитација на системот.

Во моментот, главната цел на институциите е што побрзо да се отстранат ранливостите и да се спречи нивната евентуална злоупотреба.

Може ли ваков проблем да ја погоди и Македонија?

Македонија не е изолирана од ваквите глобални кибербезбедносни ризици.

Домашните институции, компании, интернет-продавници и медиуми користат различни веб-технологии, меѓу кои може да биде и PHP.

Тоа значи дека секоја организација што користи ранлива верзија на овој програмски јазик потенцијално може да биде изложена на истиот проблем.

Сепак, нема основа да се тврди дека конкретни македонски институции се погодени без дополнителни потврдени информации.

За компаниите и јавните установи најважно е навремено ажурирање на серверскиот софтвер, проверка на системските поставки и следење на предупредувањата од надлежните институции за кибербезбедност.

Дигиталниот свет зависи од код што корисниците никогаш не го гледаат

Овој безбедносен инцидент отвора пошироко прашање за зависноста на современото општество од дигиталната инфраструктура.

Граѓаните секојдневно користат електронски услуги за плаќања, здравствени информации, образование, административни постапки и деловни активности.

Но зад овие услуги стојат програмски јазици, сервери и системи што мора постојано да се одржуваат.

Кога ќе се открие критична слабост во технологија што ја користат илјадници организации, последиците можат да се почувствуваат во повеќе земји истовремено.

Токму затоа привременото исклучување на некои веб-страници може да биде помал ризик од нивното оставање достапни додека постои опасност од злоупотреба.