Македонскиот аграр ја мина цела 2026 година без никаква системска противградна заштита. Климатските промени донесоа серија суперќелиски бури и град низ Пелагонија, Повардарието и Кумановско, но државната превенција изостана. Со радарски центри надвор од употреба и без ангажирани авиони, земјоделците останаа сами да ги покриваат штетите на нивите.
Системот за превенција е надвор од функција
Државата влезе во земјоделската 2026 година без ниту еден оперативен механизам за одбрана од град. Ракетниот систем е целосно демонтиран и руиниран уште од 2011 година, а за негова повторна активација се потребни стотици милиони евра. Авионското засејување со сребро јодид, кое служеше како делумна замена од 2020 година, е во прекин од мај 2023 година. Управата за хидрометеоролошки работи (УХМР) не успеа да реализира јавни набавки поради недостиг на лиценцирани авио-оператори и нарушено снабдување со реагенси на светскиот пазар.
Бурите ги опустошија клучните земјоделски региони
Сезоната започна во мај и јуни со град во Охридско, Струшко и Полог, каде настрадаа раноградинарските култури. Во јуни суперќелиски бран нанесе штети на лозовите насади во Повардарието, а во јули Дирекцијата за заштита и спасување предупредуваше за нестабилни воздушни маси од Албанија и Косово. Најтешкиот удар следуваше на 24 август во Пелагонија, кога градот го уништи тутунот во фаза на берба во Прилепско и Долнени. До крајот на август силно невреме зафати и делови од Куманово и Кочани.
Физичките мрежи не се решение за сите култури
Пасивната заштита преку противградни мрежи останува единствената физичка бариера што државата ја субвенционира со 50 до 70 проценти. Ова решение е применливо за овоштарници и лозја, но е технички неизводливо за житариците, градинарските култури и тутунот. Поради тоа, земјоделците без приватно осигурување претрпеа целосно губење на приходот. Општинските комисии за проценка на штети во Прилеп, Долнени, Куманово и Кочани се соочуваат со барања за компензација, но исплатата трае со години и покрива само мал дел од загубите. Здруженијата бараат итна набавка на системи или ангажирање странски авио-оператори.
