Во обид да се придвижи мировниот процес по повеќе од четири години војна, украинскиот претседател Володимир Зеленски испрати отворено писмо до рускиот претседател Владимир Путин, предлагајќи директна средба лице в лице со цел да се стави крај на конфликтот. Од Кремљ потврдија дека писмото е примено и соопштија дека Путин наскоро ќе биде запознаен со неговата содржина.
Набргу потоа, Москва ја повтори својата досегашна позиција, наведувајќи дека Зеленски е добредојден на разговори со Путин, но исклучиво во Москва.
Зеленски со директна порака до Путин
Писмото на украинскиот лидер има невообичаено остар и провокативен тон. Зеленски директно се осврнува на неодамнешните украински напади длабоко во руска територија и алудира дека по 26 години на власт, возраста почнува да влијае врз рускиот претседател.
Сепак, зад острата реторика се крие јасен предлог за почеток на мировен процес. „Украина предлага оваа војна да заврши преку директен ангажман меѓу нас меѓу мене и вас. Предлагам средба“, напишал Зеленски. Тој повторно побарал и целосен прекин на огнот за време на евентуалните преговори, предлог што Москва веќе неколкупати го отфрли.
Киев признава дека Вашингтон е фокусиран на Иран
Посебно внимание привлече делот од писмото во кој украинскиот претседател признава дека САД во моментов се силно ангажирани околу кризата со Иран. Според Зеленски, би било погрешно Украина и Русија да чекаат конфликтот повторно да стане главен приоритет на Вашингтон.
„Мирот може да дојде само преку директен ангажман меѓу Украина и Русија“, нагласил украинскиот лидер.
Путин останува на старите барања
Пред да ја види содржината на писмото, Путин зборуваше пред странски новинари во Санкт Петербург и изјави дека е подготвен за договор, но само доколку Украина прифати компромиси. Рускиот претседател повторно го отвори и прашањето за легитимитетот на Зеленски.
„Дали господинот Зеленски воопшто е легитимен претставник на Украина? Тоа е прашање за правниците и за детална правна анализа“, изјави Путин.
Москва останува на своите клучни услови: Украина целосно да се повлече од регионите Доњецк, Луганск, Херсон и Запорожје; трајно да се откаже од членство во НАТО и да прифати нови безбедносни аранжмани во регионот.
Украинските власти повторно категорично ја отфрлија можноста за отстапување територии, предупредувајќи дека тоа само би ја охрабрило Русија за идни воени акции.
Мировниот процес е во застој
Обидите за мировни преговори во последните месеци практично не дадоа резултати. Средбите и иницијативите во Женева, Абу Даби и Истанбул не доведоа до значителен напредок. Во писмото од повеќе од 1.800 зборови, Зеленски нагласува дека најголемата цена ја плаќаат обичните луѓе.
„Ги губиме нашите луѓе и секоја загуба е болна“, порачал украинскиот претседател.
Тој додал дека и руското население сѐ повеќе ги чувствува последиците од војната преку напади со дронови, проблеми со снабдувањето со гориво и растечки трошоци за живот.
Предлог за средба во неутрална земја
Зеленски предложил директните разговори да се одржат во неутрална држава, како што се Швајцарија или Турција. Шефот на украинската дипломатија Андриј Сибиха го поддржа предлогот и оцени дека станува збор за сериозна иницијатива за прекин на конфликтот.
„Очекуваме подеднакво сериозен одговор од руската страна. Време е оваа војна да заврши и да се избере мирот“, порача Сибиха.
Трамп: Треба да се сретнат
Ситуацијата ја коментираше и американскиот претседател Доналд Трамп. Тој оцени дека директна средба меѓу Путин и Зеленски би можела да помогне во приближување на ставовите.
„Мислам дека би било одлично да се сретнат. Треба да го направат тоа и да го решат проблемот“, изјави Трамп.
На прашањето какви отстапки би требало да направат двете страни, американскиот претседател не даде конкретен одговор, но нагласи дека очекува и Москва и Киев на крајот да покажат подготвеност за компромис.
Борбите продолжуваат и покрај дипломатските пораки
И покрај новите дипломатски иницијативи, борбите на теренот продолжуваат. Властите на Крим соопштија дека во напади врз Симферопол загинале четири лица, додека украинската страна тврди дека успешно погодила голем склад за гориво на полуостровот.
Токму затоа, иако писмото на Зеленски отвора нова дипломатска можност, ставовите на двете страни остануваат длабоко спротивставени. Москва бара територијални отстапки и безбедносни гаранции, додека Киев инсистира на зачувување на територијалниот интегритет и прекин на руската агресија.
Засега нема сигнали дека некоја од страните е подготвена да отстапи од своите клучни позиции, што значи дека патот до евентуален мировен договор останува неизвесен.
