Поларниот вртлог над Арктикот почнува да се нарушува порано отколку во кој било период од крајот на 1950-тите, додека во Тихиот Океан се развива исклучително силен феномен Ел Нињо. Оваа необична комбинација ги отежнува долгорочните временски прогнози и отвора можност за сосема различни зимски сценарија – од рекордно високи температури до силни снежни бури.

Според податоците на германската метеоролошка служба, досега не е забележана истовремена појава на вакви два рекорда. Метеоролошкиот портал „Метеоред“ оценува дека прогнозите се засноваат на ситуација за која нема соодветен историски преседан.

Поларниот вртлог се нарушува три недели порано од рекордот во 1968 година

Поларниот вртлог е појас од силни западни ветрови што циркулираат високо над Северниот Пол во текот на зимата и го задржуваат студениот воздух во арктичкиот регион. Вообичаено, тој почнува да зајакнува во ноември.

Но, оваа година метеоролошките модели предвидуваат поинаков развој. Според порталот „Сивир Ведер Јуроп“, 96 отсто од европските модели предвидуваат промена на насоката на ветровите до 11 ноември.

На височина од околу 30 километри, наместо вообичаените западни, би дувале источни ветрови, а температурите во стратосферата би биле за повеќе од 27 Целзиусови степени повисоки од просекот. Доколку се оствари прогнозата, тоа би било најраното значајно стратосферско затоплување досега забележано. Претходниот рекорд бил регистриран на 28 ноември 1968 година.

Сепак, нарушувањето засега е слабо и се очекува да се смири до средината на ноември. Последиците од стратосферското затоплување не се чувствуваат веднаш на површината на Земјата, туку обично по 10 до 15 дена, а понекогаш и по неколку недели.

Ел Нињо со температури до 3,8 степени над просекот

Вториот рекорден феномен се развива на другата страна од светот. Во централниот дел на Тихиот Океан, температурата на водата во средината на октомври била за 3,3 Целзиусови степени повисока од просекот.

За периодот од ноември до јануари, метеоролошките модели предвидуваат просечно отстапување од околу 3,8 степени, со највисоки вредности што се очекуваат во декември.

Тоа би го надминало досегашниот рекорд на Ел Нињо од 2015/2016 година, кога температурното отстапување изнесувало околу 2,6 степени.

Токму истовремената појава на екстремно силен Ел Нињо и невообичаено рано нарушување на поларниот вртлог претставува голем предизвик за долгорочните прогнози. Метеоролошките модели ги познаваат двата феномена одделно, но нивната истовремена појава создава ситуација без вистински историски преседан.

Блага зима или снежен хаос: можни се двете сценарија

На прв поглед, повеќето показатели упатуваат на поблага зима. Долгорочните податоци од октомври го поддржуваат ова сценарио за Европа, а цикличниот образец на ветровите во тропските области, познат како Квазидвегодишна осцилација (QBO), во моментов исто така оди во прилог на стабилен поларен вртлог.

Зимата во 2015/2016 година, по претходниот силен Ел Нињо, била една од најблагите во Германија од почетокот на мерењата во 1881 година. Просечната температура изнесувала плус 3,6 степени Целзиусови. Но, постојат и поинакви примери. Зимата во 2009/2010 година донела долготрајни снежни врнежи и екстремно ниски температури. Во германското место Бад Мускау тогаш биле измерени дури минус 24,3 степени.

Ниту нарушувањето на поларниот вртлог не значи дека студот ќе пристигне веднаш. Во 2021 година, по затоплувањето на почетокот на јануари, во февруари следувале обилни снежни врнежи и хаос во сообраќајот, со блокирани автопати во северните и централните делови на Германија.

Кога ќе дознаеме каква зима нè очекува?

Средината на ноември ќе покаже дали поларниот вртлог ќе успее да се стабилизира. Се очекува Ел Нињо да го достигне врвот во декември, додека долгорочните модели за јануари најавуваат можност за ново, потенцијално уште посилно нарушување.

Засега, најверојатното сценарио е блага, но променлива зима. Сепак, подолготрајни продори на студен воздух и обилни снежни врнежи остануваат сосема можни. Едно е сигурно: метеоролозите се соочуваат со комбинација од климатски феномени за која досегашните искуства не нудат доволно сигурна основа за предвидување.