Загадениот воздух можеби не ви ги погодува само белите дробови. Ново истражување покажува дека дури и краткорочни промени во концентрацијата на ситните честички можат да бидат поврзани со повеќе кашлање во текот на ноќта, а со тоа и со полош сон.

Истражувачи од Универзитетот во Кембриџ, Универзитетот Цингхуа во Кина и компанијата Sleep Cycle анализирале звуци на кашлање кај околу 100.000 корисници на апликацијата во 32 градови во 12 земји, во период од 500 дена.

Резултатите покажале дека кога концентрацијата на ситните PM честички се зголемувала за 10 микрограми на кубен метар, нивото на кашлање во следните пет дена растело за околу 2,4 проценти.

И под „безбедните“ граници има ефект

Особено интересно е што врската била забележана и во градови каде што загадувањето било под дневната препорачана граница на Светската здравствена организација.

Истражувачите сметаат дека тоа покажува колку човечкиот респираторен систем е чувствителен на краткорочни промени во квалитетот на воздухот, дури и во урбани средини кои не се сметаат за екстремно загадени.

„Ова сугерира дека можеби не постои целосно безбеден праг на изложеност на загадување“, вели Сесилија Масколо од Кембриџ, која го предводела истражувањето, но додава дека студијата е набљудувачка и не може сама по себе да докаже директна причинско-последична врска.

Кашлањето значи и полош сон

Проблемот не е само иритацијата на дишните патишта.

Ноќното кашлање може да го прекинува сонот, а хронично нарушениот сон е поврзан со пошироки здравствени последици, вклучувајќи послаба когнитивна функција, кардиометаболички проблеми и други ризици поврзани со недоволен одмор.

Тоа значи дека загадувањето може да делува на организмот по повеќе патишта истовремено: директно преку белите дробови, но и индиректно преку нарушување на квалитетот на сонот.

За време на пожарите ефектот бил многу поголем

Истражувачите посебно ја анализирале ситуацијата во Лос Анџелес за време на тешката сезона на шумски пожари во 2025 година.

Таму зголемување на концентрацијата на честички за 10 микрограми на кубен метар било поврзано со скок од околу 10 проценти во ноќното кашлање.

Тоа е значително повеќе од просекот во целата студија и покажува дека екстремните епизоди на загадување можат да имаат многу посилен и непосреден ефект врз респираторните симптоми.

Истражувачите ги земале предвид и други фактори кои можат да предизвикаат кашлање, како временските услови и распространетоста на грипот. И по овие корекции, врската со загадувањето останала видлива.

Какви биле нивоата во Европа

Во 13 европски градови вклучени во анализата, просечната дневна концентрација на фини честички се движела од 5,47 микрограми на кубен метар во Упсала до 14,70 во Бергамо.

Просекот за сите 13 европски градови бил околу 10,58 микрограми на кубен метар. За споредба, Светската здравствена организација препорачува дневната изложеност да не надминува 15 микрограми на кубен метар повеќе од три до четири дена годишно.

Европските градови во студијата генерално имале пониски нивоа на загадување од дел од азиските метрополи. Во Пекинг, на пример, просекот изнесувал околу 40,97 микрограми на кубен метар, а во Шангај 33,48.

Кашлицата не е секогаш безначајна

Авторите предупредуваат и дека кашлицата не треба секогаш да се гледа како банален симптом.

„Кашлањето е знак на иритација или воспаление во белите дробови“, вели водечкиот автор Тонг Сја од Универзитетот Цингхуа. Според него, понекогаш тоа може да биде знак на состојба која сè уште не станала хронична, но би можела да се развие со текот на времето.

Наодите не значат дека секоја лошо проспиена ноќ е последица на загадувањето, но додаваат уште еден аргумент дека краткорочните промени во квалитетот на воздухот можат да имаат непосреден ефект врз организмот.