Црниот петок одамна прерасна во еден од најголемите трговски настани во светот. Бројките покажуваат колкава е моќта на потрошувачката во периодот пред новогодишните и божиќните празници. Само за еден ден, преку онлајн-продажба се остваруваат десетици милијарди долари, додека вкупниот промет во текот на продолжениот викенд е уште поголем.

Според податоците за 2025 година, глобалната продажба за време на Црниот петок достигнала околу 79 милијарди долари. Само американските потрошувачи потрошиле рекордни 11,8 милијарди долари онлајн во текот на тој ден, што претставува раст од 9,1 отсто во споредба со претходната година.

Што се очекува во 2026 година?

Според прогнозите на „Адоби аналитикс“, американските купувачи годинава би можеле да потрошат околу 12,9 милијарди долари онлајн само на Црниот петок, што би било зголемување од 9,2 отсто во однос на 2025 година. За Сајбер понеделник се предвидуваат дополнителни 15,1 милијарди долари онлајн-продажба.

Уште поголема е проекцијата за целиот продажен период од Црниот петок до Сајбер понеделник. Аналитичката компанија „Бејн енд Компани“ очекува трговската продажба во САД во тие пет дена да надмине 85 милијарди долари, што би претставувало раст од 8,75 отсто во споредба со претходната година.

Каде се трошат најмногу пари?

Најголем дел од потрошувачката традиционално е насочен кон електроника, компјутери, мобилни телефони, телевизори, облека, обувки, козметика и производи за домаќинството. Сè поголем дел од купувањата се реализира преку интернет, а мобилните телефони стануваат главен канал за пребарување и нарачување производи.

Црниот петок е значаен и за трговците, бидејќи им овозможува да го зголемат прометот, да ги намалат залихите и да привлечат нови купувачи пред крајот на годината.

Важно е да се направи разлика меѓу промет и заработка. Милијардите долари што се споменуваат ја претставуваат вредноста на продадените производи и услуги, а не чистиот профит на компаниите. Од овој износ треба да се покријат набавните цени, логистиката, платите, маркетингот и останатите трошоци.

Црниот петок во 2026 година се одржува на 27 ноември, а прогнозите укажуваат дека и годинава би можел да донесе нови рекорди во потрошувачката.

Зошто се нарекува „Црн петок“?

Црниот петок во 2026 година паѓа на 27 ноември, ден по американскиот Ден на благодарноста. За многу купувачи тоа е датум за следење попусти, а за трговците е еден од најзначајните денови во сезоната на празнично купување.

Но, зад името стои историја што често се прераскажува со мешање на два различни настана: финансиската криза од 1869 година и подоцнежните гужви во американскиот град Филаделфија.

На 24 септември 1869 година американскиот пазар на злато доживеал драматичен пад по обидот на финансиските шпекуланти Џеј Гулд и Џим Фиск да ја зголемат цената преку масовно купување. Денот останал познат како „Црн петок“, но тој настан не е директното потекло на името на денешниот ден на попусти.

Употребата на називот за петокот по Денот на благодарноста најчесто се поврзува со Филаделфија во средината на минатиот век. Полицијата го користела за да ги опише големите гужви и сообраќајниот метеж предизвикани од купувачите и посетителите што пристигнувале и за традиционалниот натпревар меѓу екипите на американската армија и морнарица.

Подоцна се проширило и попозитивно објаснување: дека на овој ден трговците преминуваат од загуба, означена со црвено во сметководствените книги, во добивка, означена со црно. Сепак, ова толкување се појавило подоцна и не се смета за првичното потекло на називот поврзан со купувањето. Со текот на времето, Црниот петок станал меѓународно препознатлив трговски настан. Иако годинава се одбележува на 27 ноември, понудите на продавниците може да започнат порано или да продолжат и по тој ден.