Зголемувањето на кириите достигна двоцифрена стапка во неколку европски земји во 2025 година, а Турција се издвојува со зголемување од 78%. Експертите истакнуваат дека побарувачката низ цела Европа расте побрзо од понудата.
Наоѓањето прифатливо и пристојно место за живеење станува сè потешко низ цела Европа. Домувањето сочинува една петтина од просечниот приход на домаќинството во ЕУ. Овој удел е значително поголем во некои земји, достигнувајќи 35% во Грција, според Евростат.
Зголемувањето на кириите е значителен товар за Европејците. Во 2025 година, кириите во ЕУ се зголемија за 3,1%. Во некои земји, инфлацијата на кириите беше двоцифрена, објавува Euronews .
Побарувачката расте побрзо од понудата
„Клучната динамика е едноставна: побарувачката расте побрзо од понудата“, изјави за „Еуроњуз бизнис“ Кејт Еверет-Ален, раководител на истражувањето за европско домување во „Најт Франк“.
„Притисокот за прифатливост на пазарот за купување дом – особено со оглед на тоа што каматните стапки за хипотеки се уште се релативно високи – ги охрабрија повеќе домаќинства да изнајмуваат, особено оние што купуваат дом за прв пат.“
Кои земји забележаа најголем раст на кириите во 2025 година?
Во рамките на ЕУ, просечната стапка на промена на реалните кирии за домување се движеше од 1% во Финска до 17,6% во Хрватска.
Инфлацијата на кириите е висока и во Грција (10%), Унгарија (9,8%), Бугарија (9,6%) и Романија (8,2%), сите над 8%.
Кејт Еверет-Ален истакна дека понудата е исто така под притисок. Даночните и регулаторните промени го намалија интересот на закупувачите на некои пазари, додека барањата за енергетска ефикасност и трошоците за реновирање го зголемуваат товарот на поседување имоти за изнајмување.
Ограничувањата за краткорочно изнајмување помагаат донекаде, но не доволно за значително да се зголеми вкупната понуда.
Три големи економии под просекот на ЕУ
Покрај Финска (1%), годишната инфлација на кирии е под просекот на ЕУ во Луксембург (1,6%), Малта (1,7%), Словенија (1,9%), Германија (2,1%), Данска (2,2%), Франција (2,3%) и Шпанија (2,4%).
Ова покажува дека кириите растеа побавно од просекот на ЕУ во трите најголеми европски економии. Меѓу четирите најголеми економии на ЕУ, Италија (3,8%) беше единствената земја каде што инфлацијата на кириите беше повисока од просекот на ЕУ, но за помалку од еден процентен поен.
Чешка (6,1%), Латвија (5,7%), Литванија (5,6%), Португалија (5,3%), Шведска (5,3%), Холандија (5,1%) и Словачка (5,1%) се исто така земји каде што растот на кириите беше над 5%.
Растечки трошоци за изнајмувачите
„Зголемувањето на кириите во 2025 година е поттикнато од силната побарувачка, бидејќи повисоките цени на недвижностите туркаат повеќе домаќинства на пазарот за изнајмување“, изјави Мик Калмет од „Глобален водич за недвижности“ за „Еуроњуз бизнис“.
„Зголемените трошоци за сопствениците на недвижности, особено за оние со висок долг, постепено се префрлија на закупците – што дополнително ги зголемува цените за изнајмување.“
Тој, исто така, истакна дека земјите со помалку регулирани пазари за изнајмување и поограничена понуда генерално бележат повисок раст. Спротивно на тоа, земјите со контрола на изнајмувањето или веќе високи нивоа на изнајмување имаат тенденција да бележат побавен раст.
Турција како јасен исклучок
Кога ќе се вклучат земјите-кандидатки за ЕУ и земјите од ЕФТА, Турција се издвојува како јасен исклучок со годишна инфлација на кирии од 77,6% меѓу 36-те земји. Второто најголемо зголемување е забележано во Црна Гора (18,5%), што покажува колку далеку напредува Турција во споредба со другите.
„Инфлацијата е екстремно висока [во Турција], што значи дека инфлацијата сочинува голем дел од вкупниот номинален раст на киријата“, рече Еверет-Ален.
Таа нагласи дека сопственоста на недвижен имот во Турција станува сè помалку достапна.
Брзата инфлација на цените на недвижностите, високите каматни стапки за хипотеки и ограничената достапност на долгорочно финансирање со фиксна каматна стапка им го отежнаа купувањето на многу домаќинства, туркајќи дополнителна побарувачка кон изнајмување.
