Климатската криза прераснува во глобална здравствена криза со размери на пандемија, предупреди извршниот секретар на ОН за климатски промени, Сајмон Стил, на климатската конференција КОП31, која од 9 до 20 ноември се одржува во Анталија, Турција. Светските лидери и експерти се собраа на самитот за да разговараат за климатските промени, а нивните последици врз здравјето се меѓу централните теми на овогодишната конференција.

Од загадувањето на воздухот до екстремните горештини, климатските промени сè повеќе го загрозуваат здравјето на населението ширум светот.

„Климатската криза сега е глобална здравствена криза со размери на пандемија“, изјави Стил, предупредувајќи дека климатските катастрофи ги погодуваат здравствените системи и инфраструктурата. Тој најави дека здравјето повторно ќе биде една од главните теми на овогодишниот самит.

„На оваа конференција, државите се соочуваат со избор: електрична енергија или шок. Да ја преуредат глобалната економија за електричната ера или да прифатат продолжување на високите трошоци за фосилните горива за семејствата, компаниите и владите – а тоа ги вклучува и здравствените системи“, рече Стил.

Фосилните горива се поврзуваат со милиони смртни случаи

Согорувањето фосилни горива и климатските промени предизвикани од човековата активност се поврзани со околу 3,3 милиони смртни случаи годишно, како последица на загадувањето на надворешниот воздух и екстремните горештини, се наведува во извештајот „Лансет каунтдаун 2026“.

Според новиот извештај на Светската метеоролошка организација, објавен на 9 ноември, последните 12 години биле најтоплите досега забележани. Последните четири години, вклучително и 2026, се наоѓаат на врвот на листата на најтопли години.

Растот на температурите, сушите и обилните врнежи придонесуваат за зголемување на заболувањата и смртноста поврзани со топлината, ширење чад од шумски пожари и влошување на квалитетот на воздухот. Последиците вклучуваат и неухранетост, недостиг од храна, повреди и промени во ризикот од болести што се пренесуваат преку вода и преносители, како што се колерата, маларијата и денгата.

„Климатскиот ризик ја открива секоја слабост на здравствениот систем и дополнително ја продлабочува“, рече Стил. Како примери ги посочи прекините во снабдувањето со електрична енергија и нарушувањата во обезбедувањето чиста вода и санитарни услови.

Здравствените системи мора да бидат дел од климатските планови

Стил нагласи дека здравјето мора да биде во центарот на климатските политики и дека министерствата за здравство треба да бидат вклучени во планирањето на мерките за приспособување кон климатските промени.

Според него, секој национален план за климатска адаптација треба да даде одговор на неколку клучни прашања: дали здравствените установи можат да продолжат да работат за време на топлотен бран, дали ќе имаат безбедна вода по поплава, дали здравствените работници можат навреме да откријат епидемија и дали најранливите луѓе ќе ја добијат потребната здравствена заштита.

Сепак, приспособувањето не е единственото решение.

„Ниту еден здравствен систем не може да стане отпорен на свет што бескрајно се загрева“, предупреди Стил.

Тој повика здравствените аспекти да бидат вклучени во изработката на климатските планови, одлуките за финансирање и процената на напредокот во борбата против климатските промени.