Мустафа Кемал Ататурк помина три клучни години од своето образование во Битола, од 1896 до 1899 година, период што остави длабок печат врз неговиот поглед кон светот. Како кадет во битолската Воена гимназија, тој првпат се сретна со идеите на француското просветителство, реториката и европската модерност. Токму во градот на конзулите се роди визијата за секуларна република, со што Битола стана неизбришлив дел од приказната за создавањето на модерна Турција.
Ататурк пристигна во Битола во март 1896 година по завршувањето на пониската воена школа во Солун. Зградата на Воената гимназија (Идадија), изградена во 1848 година, функционираше како една од најпрестижните образовни институции во рамките на Османлиското Царство. Тука младиот кадет доби строго воено образование, но и темелна подготовка во природните науки, историјата и литературата.
Во тоа време Битола не беше само воен гарнизон, туку и дипломатски центар со конзуларни претставништва од повеќе европски сили. Мешавината од култури, јазици и политички струења на Широк сокак директно влијаеше врз размислувањата на шеснаесетгодишниот питомец.
За време на школувањето во Битола, Мустафа Кемал интензивно го учеше францускиот јазик под влијание на неговите професори, што му овозможи да чита оригинална западна литература. Преку делата на Жан-Жак Русо, Волтер, Монтескје и Огист Конт, тој се запозна со концептите на еднаквост, граѓански права, секуларизам и рационализам.
Неговиот соученик Омер Наџи го воведе во светот на поезијата и реториката, вештина што подоцна се покажа одлучувачка за неговото јавно дејствување. Наместо да остане затворен во крутата османлиска воена догма, Ататурк во Битола ги дефинираше своите критики кон автократскиот режим на султанот Абдул Хамид Втори.
Откако дипломираше со висок успех во декември 1898 година, младиот кадет го напушти градот и го продолжи своето школување на Воената академија во Истанбул. Сепак, градот под Пелистер остана врежан во неговите спомени, а денес објектот на некогашната касарна претставува Завод и Музеј – Битола.
Во рамките на музејот од 1994 година функционира Спомен-собата на Кемал Ататурк, постојано посетувана од илјадници гости од земјата и странство, особено од Турција. Секоја година на 10 ноември, денот на неговата смрт во 1938 година, овде се одржува комеморација со присуство на дипломатски и државни делегации, со што градот потврдува дека корените на реформскиот замав на Ататурк започнаа токму на оваа географска ширина.
