Цените на електричната енергија во Европа надминуваат 300 евра за мегават-час (MWh), а прогнозите за претстојната зима не се охрабрувачки. Слабата хидролошка сезона, ограниченото производство од електроцентралите и високите цени на гасот создаваат дополнителен притисок врз енергетските пазари.

„Во третиот квартал имавме најслабо производство од хидроцентралите во Европа од 2015 година. Слична беше ситуацијата во Норвешка, која речиси целосно се потпира на хидроенергија, како и во Франција, Италија и Австрија“, изјави извршниот директор на Српската берза за електрична енергија (СЕПЕКС), Милош Младеновиќ, за РТС.

Состојбата во регионот на Дунав е малку подобра, но и таму производствените капацитети не работат со полн капацитет.

Еден блок од нуклеарната централа Чернавода во Романија, со капацитет од 700 мегавати, е вратен во функција, што делумно треба да го подобри снабдувањето со електрична енергија. Сепак, една термоединица во Козлодуј сè уште е во поправка, како и една единица во унгарската нуклеарна централа Пакш. Дополнителен проблем е ниското ниво на водата во Дунав.

Хидроелектраните Ѓердап 1 и Ѓердап 2, на српската и романската страна, исто така не работат со полн капацитет.

Регионот увезува струја, цените над 300 евра

Југоисточна Европа традиционално зависи од увоз на електрична енергија. На почетокот на ноември регионот увезувал околу 4.000 мегават-часови електрична енергија на час, што дополнително влијаело врз растот на цените. Тие на регионалните берзи ја надминале психолошката граница од 300 евра за мегават-час.

Дури и во сончевите часови, електричната енергија сега чини повеќе од 200 евра за мегават-час. Тоа укажува на високата побарувачка и сериозните проблеми со производството. Дополнителен притисок врз цените создава и природниот гас. Во текот на зимската сезона тој често е таканаречен маргинален извор на производство, што значи дека неговата цена влијае врз формирањето на цената на електричната енергија.

Цената на природниот гас на референтната холандска берза ТТФ надминала 100 евра за мегават-час, додека цената на емисиите на јаглерод диоксид достигнала околу 90 евра.

Колку поскапа е струјата во однос на минатата година?

За споредба, просечната цена на електричната енергија на СЕПЕКС и на унгарската берза ХУПЕКС минатата година изнесувала околу 108 евра за мегават-час. До крајот на октомври годинава, просечната цена на СЕПЕКС достигнала околу 120 евра, а на ХУПЕКС околу 140 евра за мегават-час. Само во октомври просечната цена изнесувала околу 250 евра.

Ниту прогнозите за следната година не укажуваат на брзо намалување на цените. На пазарот на фјучерси, цената на електричната енергија за првиот квартал од следната година на унгарската берза изнесува околу 240 евра за мегават-час, додека цената за целата 2027 година е околу 170 евра.

Овие показатели ја зголемуваат неизвесноста пред зимата, особено за земјите во Југоисточна Европа кои зависат од увоз и се чувствителни на промените на регионалните енергетски пазари.