Швајцарија утре гласа на референдум кој може сериозно да ја промени миграциската, економската и европската политика на земјата. Пред граѓаните е иницијатива со која се бара населението да не надмине 10 милиони жители до 2050 година.
Предлогот, поддржан од десничарската Швајцарска народна партија, се претставува како мерка за заштита на квалитетот на животот, јавната инфраструктура, домувањето и природните ресурси. Поддржувачите тврдат дека Швајцарија веќе чувствува притисок од брзиот раст на населението, особено врз сообраќајот, јавниот превоз, становите и цените за живот.
Но, прашањето е многу пошироко од бројка. Ако иницијативата помине, Швајцарија би добила можност построго да ја контролира миграцијата и да испрати политичка порака дека растот на населението мора да има граници. Тоа би значело построги правила за престој, семејно обединување и азил, особено ако бројот на жители достигне 9,5 милиони.
За дел од гласачите, тоа би било добивка: помал притисок врз пазарот на недвижности, помалку оптоварена инфраструктура и поголема контрола врз тоа колку луѓе можат да живеат, работат и се населуваат во земјата.
Но цената може да биде висока. Доколку населението достигне 10 милиони, Швајцарија би морала да го преиспита или напушти договорот со Европската Унија за слободно движење на луѓе. Токму тој договор им овозможува на граѓаните на ЕУ и на Швајцарија полесно да живеат, работат и студираат едни кај други.
Затоа противниците на иницијативата предупредуваат дека референдумот може да ја оддалечи Швајцарија од ЕУ и да создаде ризик сличен на „швајцарски Брегзит“. За земја чија економија силно зависи од странска работна сила, отворен пазар и стабилни односи со Европа, тоа би можело да предизвика сериозни последици.
Бизнис-заедницата предупредува дека ограничувањето на доселувањето може да доведе до недостиг од работници, особено во здравството, технологијата, фармацевтската индустрија, градежништвото и услужниот сектор. Швајцарија веќе има стареење на населението и ниска стапка на наталитет, што значи дека економијата тешко може да функционира без странска работна сила.
Референдумот затоа ја отвора суштинската дилема: дали Швајцарија може да го заштити квалитетот на животот со ограничување на растот на населението, без притоа да ја загрози сопствената економска стабилност и односите со Европската Унија.
Ако иницијативата биде изгласана, земјата би добила поголема контрола врз миграцијата и симболична победа за оние што бараат ограничување на растот. Но, би можела да изгуби дел од економската флексибилност, пристапот до работна сила и стабилноста на односите со ЕУ.
Затоа утрешното гласање не е само референдум за бројот на жители. Тоа е гласање за тоа каква Швајцарија сакаат граѓаните: позатворена и построго контролирана, или отворена, економски поврзана и зависна од европскиот пазар.
