Цели 33 години беше речиси невозможно да се замисли „Енвидија“ без Џенсен Хуанг. Коосновачот на компанијата, препознатлив по црната кожена јакна, од фирма што ја започнал со двајца пријатели во ресторан во Силициумската долина создаде една од највредните компании во светот. Неговите презентации на новите чипови, кои ја напојуваат технологијата зад алатки како ЧетГПТ, привлекуваа публика исполнета до последно место на големите арени.

Неговата оставка во четвртокот ја остави компанијата пред прашање на кое досега никогаш не морала да одговори: како ќе изгледа „Енвидија“ без него?

Хуанг се повлече откако призна дека имал вонбрачна врска со жена за која американските власти веруваат дека работела за кинеските разузнавачки служби. Во меѓувреме, се појавија и информации за уште една врска со вработена во компанијата.

Кој ќе ја преземе компанијата?

Засега, финансиската директорка на „Енвидија“, Колет Крес, ќе ја извршува функцијата привремена извршна директорка, задржувајќи ја и досегашната позиција. Харви К. Џонс, поранешен извршен директор на компанијата за софтвер за дизајн на чипови „Синопсис“, ќе стане првиот претседател на Управниот одбор во историјата на „Енвидија“.

Крес ѝ се приклучи на компанијата во 2013 година, по речиси 25 години работа во компании како „Сиско“ и „Мајкрософт“. Често се споменува како една од главните можни кандидатки за трајно преземање на раководната функција.

Но, компанијата нема познат план за наследување на директорската позиција, а Хуанг во минатото постојано избегнуваше да посочи кој би можел да го наследи.

„Нема некој што е однапред подготвен и подготвен да ја преземе функцијата“, изјави Кармен Домингес, поранешна висока советничка за вештачка интелигенција во администрацијата на Џо Бајден.

Мартин Пирс од технолошкиот медиум „Информејшн“ смета дека во компанијата нема очигледен кандидат за наследник. Како можни кандидати надвор од „Енвидија“ ги посочи Лиза Су, извршната директорка на конкурентската компанија „Еј-ем-ди“, која е роднина на Хуанг, и Рене Хас, директор на британскиот производител на чипови „Арм“. Друг аналитичар го спомена и шефот на „Интел“, Лип-Бу Тан.

Двете деца на Хуанг, Медисон и Спенсер, исто така имаат раководни позиции во компанијата. Сепак, според Домингес, не е јасно колку се подготвени да преземат толку голема одговорност.

„Премијата на Хуанг“: Колку од вредноста на „Енвидија“ зависи од еден човек?

Инвеститорите со години беа подготвени да платат повеќе за акциите на „Енвидија“ токму поради нејзиното раководство.

„Инвеститорите практично вложуваа во еднаква мера во технологијата на „Енвидија“ и во визијата на Хуанг. Сега компанијата можеби ќе мора да пресмета колкав дел од таа дополнителна вредност бил поврзан со еден човек“, изјави Стивен Инс од „СПИ Асет Менаџмент“.

Мандип Синг, глобален раководител на истражувањата за технологија во „Блумберг Интелиџенс“, смета дека под ново раководство „Енвидија“ веројатно нема да биде толку агресивна во својата стратегија.

Тоа е особено важно за компанија која се натпреварува да ја испорача секоја нова генерација чипови за вештачка интелигенција што е можно побрзо.

Конкурентите би можеле да извлечат корист од ситуацијата, доколку клиентите почнат да ги распределуваат своите нарачки меѓу повеќе производители. Чару Чанана од „Саксо Маркетс“ смета дека „лидерството во вештачката интелигенција може да се прошири, наместо технолошкиот бум да заврши“. Како потенцијални добитници ги посочи „Еј-ем-ди“, „Бродком“, „Алфабет“ и „Самсунг“.

Првиот голем тест за новото привремено раководство ќе биде на 17 ноември, кога „Енвидија“ треба да ги објави кварталните финансиски резултати.

Последици за целата индустрија за вештачка интелигенција

Поголемата загриженост е можноста кризата во „Енвидија“ да се прелее врз поширокиот технолошки сектор. Компанијата се наоѓа во основата на економијата на вештачката интелигенција, во која технолошките компании меѓусебно се финансираат и зависат една од друга.

„Сите компании за вештачка интелигенција или ѝ должат пари на „Енвидија“ или зависат од неа. Еден пад може да повлече многу други“, предупреди Домингес.

Чанана смета дека поголемиот ризик е нарушување на самите инвестиции во вештачка интелигенција. Финансирањето, вложувањата на големите компании за облачни услуги и повратот од инвестициите во оваа технологија веќе се под лупа на инвеститорите.

Превирањата во „Енвидија“ доаѓаат само неколку дена пред излегувањето на берза на компанијата за вештачка интелигенција „Антропик“, настан што многумина го сметаат за важен тест за интересот на инвеститорите кон овој сектор.

Сепак, не сите очекуваат сериозни последици. Инвеститорката Шејха Мајта бинт Мактум смета дека евентуалните нарушувања ќе бидат привремени, имајќи ја предвид инфраструктурата што „Енвидија“ ја градела со децении.

Што значи ова за Европа?

Европа има многу што да загуби или да добие од следните потези на „Енвидија“. Само пред неколку недели, на инвестициски самит во Берлин, Џенсен Хуанг договори партнерство за вештачка интелигенција со германскиот канцелар Фридрих Мерц. Според информациите, германската федерална влада ќе придонесе со сума од стотици милиони евра.

Се очекува во проектот да учествуваат околу десетина германски компании, меѓу кои „Сименс“, „Ауди“ и стартапот „Блек Форест Лабс“, со седиште во Фрајбург им Брајсгау.

„Енвидија“ соопшти дека во 2025 година инвестирала речиси една милијарда долари, односно околу 900 милиони евра, во Германија. Во октомври најави и отворање центар за вештачка интелигенција наменет за стартапи во Стокхолм, Шведска.

Хуанг лично ги промовираше овие проекти. Сега останува да се види дали неговиот наследник ќе ја дели истата визија за развој на таканаречена „национална интелигенција“ – системи за вештачка интелигенција што секоја земја ги гради врз основа на сопствените податоци.

„Енвидија“ може да го изгуби влијанието во Вашингтон

Хуанг беше близок неформален советник за вештачка интелигенција на американскиот претседател Доналд Трамп и со години лобираше против ограничувањата за продажба на напредни чипови во Кина.

Минатата година Трамп одобри извоз на чиповите H200 на „Енвидија“ во Кина, спротивставувајќи се на ставовите на политичарите во двете партии кои бараа построги ограничувања.

Со заминувањето на Хуанг и обвинувањата за наводни шпионски врски што ја следат компанијата, можно е да ослабне и нејзиното политичко влијание во Вашингтон.

Демократските сенатори Елизабет Ворен и Крис Кунс веќе побараа од администрацијата да ги зачува сите документи поврзани со извозот на чипови на „Енвидија“ во Кина.

Пекинг ги негира обвинувањата за шпионажа и ја обвини американската влада дека ги користи како изговор за технолошка „блокада“.

Во меѓувреме, кинеските компании се обидуваат да ја намалат зависноста од американските добавувачи. „Хуавеј“ сè поотворено се претставува како кинескиот одговор на „Енвидија“.

Така, заминувањето на човекот кој повеќе од три децении беше лицето на технолошкиот гигант не отвора само прашање за иднината на една компанија. Тоа може да влијае и врз глобалната трка за вештачка интелигенција, европските технолошки амбиции и односите меѓу Вашингтон и Пекинг.