Саудиска Арабија се обидува да го зголеми извозот на сурова нафта преку теснецот Ормуз, откако серија напади ја принудија земјата да го затвори нафтоводот Исток-Запад, клучната инфраструктура што ѝ овозможуваше да го заобиколи Ормуз за време на војната со Иран. Според лице запознаено со ситуацијата, кое зборувало за „Блумберг“ под услов да остане анонимно, Саудиска Арабија во првите десет дена од септември веќе ги зголемила испораките преку Ормуз во споредба со август, а сега се обидува дополнително да ја зголеми понудата.
Саудискиот нафтовод Исток-Запад беше затворен откако минатата недела биле нападнати најмалку две точки долж неговата траса. Неговото затворање става во ризик милиони барели нафта дневно, во момент кога глобалните пазари се соочуваат со потреба од дополнителна понуда. Цената на суровата нафта во Лондон во последните денови се движи близу 110 долари за барел, додека нарушувањата во транспортот дополнително го зголемуваат притисокот врз пазарот.
Нафтоводот ќе биде затворен со недели
Нафтоводот Исток-Запад би можел да остане надвор од употреба неколку недели, објави во понеделникот „Асошиејтед прес“, повикувајќи се на двајца регионални претставници. Од друга страна, американскиот секретар за енергетика Крис Рајт изјави дека очекува нафтоводот „многу наскоро“ повторно да биде пуштен во употреба.
Ова не е првпат инфраструктурата да биде цел на напади. Пумпна станица долж нафтоводот беше погодена и во април, во рамките на пошироките напади врз производствени, рафинериски и петрохемиски објекти. Тогаш штетата беше ограничена, а протокот беше обновен за неколку дена.
Повеќе танкери чекаат пред Ормуз
Уште пред последните напади, стапките на товарење на саудиските пристаништа постепено се зголемувале. Во последните недели повеќе од десетина саудиски танкери почнале да чекаат во близина на теснецот Ормуз. Сателитските снимки исто така покажуваат зголемен број танкери кои во изминатите денови товарале на голем саудиски извозен терминал во Персискиот Залив.
Сепак, зголемувањето на извозот преку Ормуз се соочува со сериозна пречка, недостигот од танкери. Ограничениот број достапни пловила ги зголеми трошоците за транспорт на нафта до рекордни нивоа. Саудиска Арабија располага со голема флота танкери, но за своите операции повремено ангажира и дополнителни пловила. Трошокот за транспорт на нафта од саудиските пристаништа во Персискиот Залив до Кина во петокот за првпат се приближи до еден милион долари дневно.
Колку нафта може да се пренасочи преку Ормуз?
Сè уште не е јасно колку брзо „Сауди Арамко“ може да го зголеми извозот преку Ормуз и со тоа да го надомести затворањето на нафтоводот Исток-Запад. На почетокот на септември компанијата го зголемувала вкупниот извоз на речиси четири милиони барели дневно. Од нив, околу еден милион барели дневно се извезувале преку Ормуз, додека остатокот се транспортирал преку пристаништето Јанбу на брегот на Црвеното Море, каде што завршува нафтоводот Исток-Запад.
Во август, вкупните саудиски испораки паднале на околу три милиони барели дневно, што е најниско ниво во најмалку девет години, според податоците за следење на танкерите на „Блумберг“, „Вортекса“ и „Кплер“.
Падот следуваше по зголемените ризици од јеменските Хути, кои во јули соопштија дека ќе го блокираат саудискиот поморски транспорт како одговор на опсадата на главниот град на Јемен. Оттогаш групата нападна повеќе пловила, меѓу кои и супертанкер, како и различни енергетски објекти во Саудиска Арабија.
Нафтоводот Исток-Запад како спас за пазарот
Нафтоводот Исток-Запад е долг околу 1.200 километри и се протега преку Арапскиот Полуостров. Саудиска Арабија го активираше само неколку дена по почетокот на војната со Иран, со цел да ги пренасочи нафтените текови од речиси блокираниот Ормуз кон Црвеното Море.Нафтоводот брзо го достигна својот полн капацитет од околу седум милиони барели дневно. Од таа количина околу пет милиони барели биле наменети за извоз, додека остатокот се користел во рафинериите долж брегот.
Неговото затворање сега повторно ја зголемува зависноста на Саудиска Арабија од Ормуз – теснец низ кој поминува значаен дел од светската трговија со нафта и кој во услови на војна претставува еден од најчувствителните точки на глобалниот енергетски пазар.
