Соединетите Американски Држави за првпат јавно потврдија дека во орбитата на Земјата имаат распоредено оружје, што претставува значаен сигнал за натамошната милитаризација на вселената. Американскиот секретар за воздухопловните сили Трој Меинк изјави дека ваквите способности се неопходни за заштита на американските сили од потенцијални напади.
На конференција посветена на воздухопловните, вселенските и сајбер-силите, Меинк порача дека САД мора да бидат подготвени за закани кои постојано се менуваат. Тој, сепак, не откри за каков вид оружје станува збор, ниту кога точно било испратено во орбитата.
Вашингтон гледа закана од Москва и Пекинг
Американските воени претставници веќе подолго време предупредуваат дека Русија и Кина развиваат технологии со кои би можеле да ги попречуваат или напаѓаат сателитите што се користат за комуникации, навигација и воено разузнавање.
Во тој контекст, САД ги засилуваат сопствените способности во вселената. За администрацијата на Доналд Трамп, вселенските системи се дел од пошироката американска одбранбена стратегија, вклучително и проектот „Златна купола“, чија цел е заштита на САД од балистички ракети и други воздушни закани.
Американските власти, сепак, не објаснија дали оружјето за кое сега зборуваат е наменето за директно физичко уништување на други сателити или за нивно попречување и онеспособување.
Што дозволува меѓународното право?
Милитаризацијата на вселената не е нова појава, но постојат ограничувања утврдени со меѓународни договори. Договорот за вселената од 1967 година забранува поставување оружје за масовно уништување во орбитата. Сепак, тој не забранува експлицитно голем број други воени технологии. Токму во тој простор САД, Русија и Кина со години развиваат различни способности за следење, попречување или потенцијално неутрализирање на сателити.
Тоа значи дека постои разлика меѓу забранетото распоредување оружје за масовно уништување и другите воени системи што можат да дејствуваат против вселенски средства.
Вселената станува ново бојно поле
Американските вселенски сили, формирани во 2019 година, се најмладата гранка на американската војска создадена во последните децении. Нивната задача е заштита на американските средства во вселената, меѓу кои се стотици комуникациски и надзорни сателити. Од американските вселенски сили отворено велат дека контролата на вселената не значи само одбрана. Таа опфаќа и способности за попречување, ослабување или, доколку е неопходно, уништување на непријателските системи.
Таквите способности можат да бидат употребени и за офанзивни и за дефанзивни цели, зависно од одлуките на американските воени командни структури. Вашингтон во последните години особено внимание посветува на Кина и Русија. Американските вселенски сили тврдат дека Пекинг развива и применува вселенски и антивселенски технологии како дел од модернизацијата на својата армија.
За Русија, пак, американската проценка е дека Москва ја третира вселената како потенцијално бојно поле и смета дека доминацијата во орбитата би можела да има клучна улога во идните конфликти.
Руски сателити под американски сомнеж
Во февруари годинава беа објавени информации дека два руски сателити можеби пресретнувале комуникации со најмалку десет европски сателити од почетокот на руската инвазија врз Украина во 2022 година. Според проценките, таквата активност би можела да овозможи пристап до чувствителни информации, а теоретски и обиди за преземање контрола врз одредени сателитски системи.
САД уште во 2024 година соопштија дека Русија лансирала сателит за кој американските власти веруваат дека има способност да дејствува против други сателити. Москва тогаш не ги коментирала јавно овие тврдења. Новото американско признание дополнително ја засилува загриженоста дека вселената станува сè поважна арена на военото натпреварување меѓу големите сили.
Она што останува непознато е колку напредни се конкретните американски системи и каква точно функција има оружјето што Вашингтон сега призна дека веќе се наоѓа во орбитата.
