САД и Иран на раб на нова ескалација по падот на американски „Апачи“

Двајцата пилоти на американскиот „Апачи“ се спасени по инцидентот во близина на Ормускиот Проток, а Вашингтон најавува одговор во момент на нови тензии со Техеран.

09/06/2026
20:15
Глобал

051021-F-2828D-284 A U.S. Army AH-64D Longbow Apache, 1st Battalion, 101st Aviation Regiment, Fort Campbell Ky., provides ground forces with air support from Forward Operating Base Speicher Iraq, Oct. 21, 2005, during Operation Iraqi Freedom. (U.S. Air Force photo by Tech. Sgt. Andy Dunaway) (Released) The 1st Battalion, 101st Aviation Regiment, the “Expect No Mercy” Battalion, is the premier attack helicopter battalion in the United States Army. Its lethal fleet of 24 Ah-64D Longbow Apaches is currently conducting combat operations in Northern Iraq, caring on a long tradition of excellence among Army Aviation. 1-101st first gained notoriety during Operation Desert Storm in 1991, when it fired the first shots of the Gulf War during Operation Normandy, destroying key Iraqi radar sites and creating a safe corridor for US aircraft to commence the air campaign. The battalion again proved itself during Operation Iraqi Freedom in 2003-2004, conducting several mobile strike deep attacks during major combat operations followed by eight months of quick reaction force (QRF), reconnaissance, and VIP security missions during stability and support operations (SASO). After a rigorous 19 months of training and maintenance back at Fort Campbell, Kentucky, the “Expect No Mercy” battalion deployed to Iraq for its second OIF tour. Since arriving in Iraq, the battalion has conducted an aggressive Relief-in-Place/Transfer-of-Authority (REP/TOA) with 8-229th Aviation Regiment from Fort Knox, Kentucky. The battalion is on track to fly over 1000 combat hours in October, and is already making an impact on operations in Iraq. Initial combat missions involved teams of two “No Mercy” aircraft along with one 8-229th aircraft conducting local area orientations (LAO) to familiarize aircrews with the environment, geography, and unity on the ground. By no means was an LAO an administrative mission though: while on orientations, aircrews participated in numerous reconnaissance

Американскиот претседател Доналд Трамп го обвини Иран дека соборил американски воен хеликоптер AH-64 „Апачи“ во близина на стратешки важниот Ормуски Проток и најави дека Соединетите Американски Држави ќе одговорат на нападот.

Двајцата членови на екипажот се спасени и се во стабилна состојба. Според американската Централна команда, спасувачката операција била завршена околу два часа по падот на хеликоптерот, кој патролирал во регионалните води во близина на брегот на Оман.

Трамп: Пилотите се безбедни, но САД мора да одговорат

Трамп објави дека бил информиран од американската војска дека Иранците собориле еден од американските хеликоптери „Апачи“ додека патролирал во зоната на Ормускиот Проток.

„Двајцата пилоти се безбедни и неповредени“, напиша Трамп на Truth Social, додавајќи дека Соединетите Држави, како што рече, „по сила на нужност“ мора да одговорат на овој напад.

Засега не е прецизирано каков би бил американскиот одговор, ниту дали Вашингтон ќе се одлучи за воена, дипломатска или друга форма на реакција.

Хеликоптерот паднал во близина на Оман

Американската Централна команда соопшти дека хеликоптерот се урнал во близина на брегот на Оман, во поширокиот регион на Ормускиот Проток, еден од најважните светски коридори за транспорт на нафта и гас.

Спасувањето го извеле американски поморски и воздухопловни сили, со поддршка на беспилотни поморски системи. Според американските извештаи, двајцата пилоти биле извлечени од водата и префрлени на безбедна локација.

Инцидентот е прва загуба на американски хеликоптер од типот „Апачи“ во овој бран на тензии меѓу САД и Иран.

Ормускиот Проток повторно во центарот на кризата

Ормускиот Проток е еден од најчувствителните геополитички точки во светот. Низ него минува значаен дел од глобалниот транспорт на енергенси, поради што секој воен инцидент во оваа зона веднаш предизвикува загриженост за безбедноста, цените на нафтата и стабилноста на регионот.

Инцидентот доаѓа во момент кога Вашингтон и Техеран се обидуваат да го намалат притисокот по период на засилени регионални судири. Трамп претходно тврдеше дека САД се во завршна фаза од разговори за договор со Иран, но падот на хеликоптерот повторно ја зголеми неизвесноста.

Иран испрати остра порака

Иранскиот преговарач Мохамад Бакер Калибаф, непосредно пред изјавата на Трамп, испрати предупредување преку социјалните мрежи, наведувајќи дека Техеран ја претпочита дипломатијата, но дека „многу потечно зборува и други јазици“.

Пораката дополнително ја заостри реториката меѓу двете страни, во момент кога секоја нова воена активност во регионот може да предизвика поширока ескалација.

Вашингтон под притисок да реагира

Падот на американскиот хеликоптер ја става администрацијата на Трамп под притисок да покаже дека напад врз американски воен персонал нема да помине без последици.

Сепак, секој потег носи ризик од дополнително влошување на ситуацијата во Заливот. Ако Вашингтон одговори воено, тоа може да отвори нова фаза на директна конфронтација со Иран. Ако одговорот биде ограничен, администрацијата ќе се соочи со критики дека не реагира доволно силно.

Засега најважно е дека двајцата пилоти се живи и неповредени. Но самиот инцидент покажува колку е кревка безбедносната состојба во регионот и колку брзо еден воен настан може да ја врати кризата на работ на нова ескалација.