Јуни 2026 година е најтоплиот јуни досега измерен во Западна Европа и втор најтопол јуни на глобално ниво, покажуваат најновите податоци на европската служба за климатски промени „Коперник“. Истовремено, светските океани без поларните региони забележале највисока температура на морската површина досега измерена за месец јуни.

Овие податоци не се само уште една климатска статистика. Тие покажуваат дека Земјиниот климатски систем продолжува да акумулира топлина, со последици што веќе се чувствуваат низ Европа: поинтензивни топлотни бранови, потопли мориња, суши, поголем ризик од пожари и притисок врз здравјето на луѓето, екосистемите и инфраструктурата.

Западна Европа под рекордна жештина

Според податоците на „Коперник“, јуни 2026 бил особено екстремен во Западна Европа. Регионот го забележал најтоплиот јуни откако постојат мерења, додека Европа како целина го имала вториот најтопол јуни досега.

Глобално, месецот бил за 1,39 степени Целзиусови потопол од проценетиот прединдустриски просек. Во Западна и Централна Европа, крајот на јуни донел силен топлотен бран кој урнал месечни, а во некои земји и апсолутни температурни рекорди. Меѓу земјите погодени од рекордната жештина се Германија и Чешка.

Особено загрижува тоа што овој бран не дошол како изолиран настан. Тој следел по невообичаено силен топлотен бран во мај, а потоа бил продолжен со нови екстремни температури на почетокот на јули. Климатолозите предупредуваат дека ваквата брза низа на топлотни бранови покажува дека екстремната жештина станува сè подолг и сè почест дел од европските лета.

Морето исто така се загрева

Рекордите на копно се совпаднале со рекордно топли мориња. Според европските климатски податоци, јуни 2026 донел највисоки температури на морската површина за светските океани без поларните региони, надминувајќи го и претходниот рекорд од 2024 година.

Морските топлотни бранови се прошириле во западниот Медитеран и долж делови од атлантските брегови. Таквите појави се сериозен притисок за морските екосистеми, бидејќи ја менуваат температурата на живеалиштата, го зголемуваат ризикот од изумирање на чувствителни видови и влијаат врз рибарството.

Дел од научниците го поврзуваат глобалното загревање на океаните и со засилувањето на Ел Нињо, климатски феномен при кој површинските води во тропскиот Пацифик стануваат потопли од вообичаено. Но, европските климатски служби нагласуваат дека долгорочните климатски промени предизвикани од човекот остануваат главниот фактор зад растот на глобалните температури.

Суши, пожари и притисок врз храната

Последиците од жештината не се мерат само со температурни рекорди. Сувите услови погодиле голем дел од Европа, особено Пиринејскиот Полуостров, јужна Франција и делови од источна Европа.

Таквата комбинација на високи температури и недостиг на врнежи го зголемува ризикот од шумски пожари, ги намалува речните текови и ја влошува сушата. Тоа директно ја погодува и земјоделската продукција, бидејќи топлината и недостигот на вода го зголемуваат притисокот врз посевите, сточарството и снабдувањето со храна.

Пораката на климатските експерти е дека Европа мора истовремено да се адаптира на новите климатски услови и да ги намали емисиите што ја загреваат планетата. Тоа значи подобра заштита на градовите од жештина, поотпорна инфраструктура, поефикасно управување со водата, но и побрзо намалување на емисиите во целата економија.

Летата стануваат тест за Европа

Јуни 2026 е уште еден сигнал дека Европа влегува во период во кој летните горештини нема да бидат само метеоролошка непријатност, туку сериозен јавен, економски и здравствен ризик.

Топлината веќе не е само прашање на временска прогноза. Таа станува прашање на урбанистичко планирање, јавно здравје, земјоделство, енергетика и социјална заштита. Најпогодени се постарите лица, хронично болните, работниците на отворено, децата и луѓето кои живеат во слабо изолирани домови или во градски населби без доволно зеленило.

Климатските рекорди се сè почести, но најважното прашање не е само колку степени ќе покаже термометарот. Прашањето е дали европските општества ќе се подготват доволно брзо за летата што веќе пристигнаа.