Повеќето пушачи знаат дека цигарите можат да предизвикаат рак на белите дробови, но многу помалку се свесни дека пушењето може да доведе и до срцеви заболувања, срцев удар и мозочен удар.
Ново меѓународно истражување, објавено во BMJ Open, покажува дека свеста за штетните последици од пушењето речиси и да не се подобрила во последните две децении, и покрај јавните кампањи, предупредувањата на пакувањата и мерките за контрола на тутунот.
Истражување со повеќе од 240.000 пушачи
Истражувањето опфатило повеќе од 240.000 возрасни пушачи во 46 земји, а анализирани се податоци од периодот меѓу 2002 и 2022 година.
Иако над 90 проценти од испитаниците знаеле дека пушењето може да предизвика рак на белите дробови, само околу 80 проценти го препознале срцевото заболување како последица од пушењето.
Уште помал број биле свесни дека цигарите го зголемуваат ризикот од мозочен удар, како и дека пасивното пушење може да биде опасно за луѓето околу пушачите.
Најголем проблем е слабата свест за срцевите ризици
Авторите на студијата предупредуваат дека токму слабата информираност за кардиоваскуларните последици од пушењето е особено загрижувачка.
Пушењето е одговорно за повеќе од два милиони смртни случаи од кардиоваскуларни заболувања годишно во светот. Кардиоваскуларните болести се водечка причина за прерана смрт од незаразни болести, а пушењето е еден од главните ризик-фактори врз кои може да се влијае.
„Празнините во знаењето за главните здравствени последици од пушењето и пасивното пушење се длабоко загрижувачки“, изјави Џенет Чанг-Хол, научна истражувачка во проектот International Tobacco Control Policy Evaluation Project на Универзитетот во Ватерло и водечка авторка на студијата.
Пасивното пушење исто така останува потценет ризик
Истражувањето покажува дека многумина не ги препознаваат доволно ниту ризиците од пасивното пушење.
Тоа значи дека чадот од цигарите не го загрозува само пушачот, туку и луѓето што се во негова близина. Пасивното пушење може да придонесе за сериозни здравствени последици, особено кај деца, повозрасни лица и луѓе со хронични заболувања.
Според Светската здравствена организација, употребата на тутун е водечка причина за болест и смрт што може да се спречи. Тутунот убива повеќе од 7 милиони луѓе годишно, меѓу кои и над 1,6 милиони непушачи изложени на пасивно пушење.
Во Европа резултатите се нееднакви
Истражувањето опфатило и европски земји. Според анализата, свеста дека пушењето предизвикува рак на белите дробови значително се зголемила во Холандија, но се намалила во Германија, Франција и Романија.
Во дел од европските земји е забележан пад и во знаењето за опасностите од пасивното пушење.
Европската Унија со години ги заострува правилата за тутунските производи, вклучувајќи предупредувања на пакувањата и ограничувања за рекламирање и промоција. Но резултатите од студијата покажуваат дека предупредувањата не секогаш стигнуваат до пушачите на начин што навистина го менува нивното разбирање на ризикот.
Зошто знаењето е важно?
Истражувачите нагласуваат дека информираноста е прв чекор кон откажување од пушењето и заштита на другите од пасивен чад.
„Знаењето е важен прв чекор кон откажување од пушењето и заштита на другите од пасивно пушење“, изјави Џефри Т. Фонг, главен истражувач на ITC Project и професор по психологија и јавно здравје на Универзитетот во Ватерло.
Според него, владите треба да вложат во посилна и континуирана јавна едукација, не само за ризикот од рак, туку и за срцевите и мозочните последици од пушењето.
Европа ги заострува мерките против тутунот
Наодите доаѓаат во период кога повеќе европски земји воведуваат построги мерки против тутунот и никотинските производи, особено поради младите.
Велика Британија донесе закон со кој трајно се ограничува продажбата на тутунски производи на генерациите родени во 2008 година или подоцна, со цел создавање „генерација без чад“.
Белгија и Латвија ја забранија продажбата на еднократни електронски цигари, а Шпанија и Франција воведоа нови ограничувања за пушење на отворени јавни простори.
Европската комисија има цел до 2040 година да се создаде „генерација без тутун“, односно стапката на пушење да се намали под 5 проценти.
