П

Масовните демонстрации низ Европа во изминатиот викенд го одразуваат растечкото незадоволство поради скапотијата, недостапното домување, ниските плати и сè поголемиот притисок врз јавните услуги. Иако конкретните барања и локалните околности се разликуваат од земја до земја, зад протестите стои заеднички проблем: сè потешкото покривање на основните трошоци за живот.

Растот на цените на храната, енергенсите и станувањето го стеснува просторот во семејните буџети, додека многу граѓани сметаат дека нивните приходи не се зголемуваат со темпо што би им овозможило да ги следат поскапувањата.

Во Франција, стотици илјади луѓе се приклучија на протестите организирани од студенти и синдикати. Во некои градови демонстрациите прераснаа во немири и грабежи на околу 1.500 продавници.

Францускиот претседател Емануел Макрон остро ги осуди инцидентите и порача дека одговорните за обидите за поткопување на Републиката ќе се соочат со последици. Александар Бомпар, претседател на Федерацијата за малопродажба и трговија, изјави за телевизијата ЛЦИ дека материјалната штета на објектите би можела да достигне неколку стотици милиони евра.

Судири со полицијата и протести беа регистрирани и во Белгија. Тамошниот министер за внатрешни работи, Бернар Кентен, оцени дека ситуацијата веќе не претставува класичен протест, туку чисто насилство.

Незадоволство има и во Италија и Португалија, каде што граѓаните бараат повисоки плати и решенија за станбената криза.

Инфлацијата и станбената криза го продлабочуваат незадоволството

Еден од главните фактори зад протестите е долготрајното поскапување на основните производи. Според податоците на Евростат, цените на храната и безалкохолните пијалаци во Европската Унија пораснале за 34 отсто меѓу август 2021 и август 2026 година.

Посебно погодени се младите и луѓето што живеат под кирија, кои се соочуваат со нагло зголемување на трошоците за домување и отплата на станбените кредити. За многумина, обезбедувањето сопствен дом или изнајмувањето стан станува сè потешко.

Во исто време, јавните служби и образовниот систем се соочуваат со недостиг од финансиски средства и кадар. Така, незадоволството не се однесува само на цените, туку и на пристапот до услуги и можностите за пристоен живот.

Протестите се одразија и на финансиските пазари

Економските и политичките тензии се прелеаја и на берзите. Европските пазари, меѓу кои и францускиот берзански индекс ЦАЦ 40, забележаа остар пад.

„Денеска европските пазари се обоени во црвено, а ЦАЦ 40 и ФТСЕ МИБ паднаа за повеќе од 1,5 отсто“, изјави Викторија Сколар, раководителка за инвестиции во „Интерактив инвесторс“, за „Јуроњуз бизнис“.

Таа оцени дека демонстрациите што прераснаа во немири дополнително ги оптоваруваат финансиските пазари и создаваат притисок врз државниот долг и еврото.

Инвеститорите внимателно ги следат и состојбите со јавните финансии во пресрет на носењето на буџетите за 2027 година.

Протестите во различни европски земји немаат идентична политичка заднина, но нивната заедничка економска основа е сè поочигледна: кога цените растат побрзо од приходите, а домувањето и јавните услуги стануваат потешко достапни, незадоволството се прелева од семејните буџети на улиците.